Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)

“भरतनन्दन! कुन्तीकुमार! पहले याचकों, पितरों और देवताओंके ऋणसे उऋण हो लो, फिर वह सब करना ।। सर्वमेधाश्वमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन । ततः पश्चान्महाराज गमिष्यसि परां गतिम्‌

vaiśampāyana uvāca |

bharatanandana! kuntīkumāra! pūrvaṃ yācakānāṃ pitṝṇāṃ devatānāṃ ca ṛṇena uṛṇaḥ bhava, tataḥ paraṃ tat sarvaṃ kuru ||

sarvamedhāśvamedhābhyāṃ yajasva kurunandana |

tataḥ paścān mahārāja gamiṣyasi parāṃ gatim ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「おおバーラタ族の誉れ、クンティーの子よ——まず汝の負うべき負債を解き放て。乞う者には施しによって、祖霊には祭儀と家系の継承によって、神々には供犠(ヤジュニャ)によって返済せよ。これらの義務を果たしてこそ、他のすべてに取りかかるべきである。おおクル族の喜びよ、サルヴァメーダ祭とアシュヴァメーダ(馬祭)を執り行え。そうすれば、偉大なる王よ、やがて汝は最高の境地に到達するであろう。」

भरतनन्दनO descendant of Bharata
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
कुन्तीकुमारO son of Kunti
कुन्तीकुमार:
TypeNoun
Rootकुन्तीकुमार
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वमेधby the Sarvamedha (sacrifice)
सर्वमेध:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वमेध
FormMasculine, Instrumental, Dual
अश्वमेधाभ्याम्by the Ashvamedha (horse-sacrifice)
अश्वमेधाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वमेध
FormMasculine, Instrumental, Dual
यजस्वperform sacrifice / worship
यजस्व:
TypeVerb
Rootयज्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
गमिष्यसिyou will go
गमिष्यसि:
TypeVerb
Rootगम्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
पराम्supreme / highest
पराम्:
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
गतिम्state/goal/destination
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bharatanandana (addressed king/prince)
K
Kuntīkumāra (son of Kuntī)
K
Kuru (dynasty)
Y
yācakāḥ (petitioners)
P
pitaraḥ (ancestors)
D
devatāḥ (gods)
S
Sarvamedha (sacrifice)
A
Aśvamedha (sacrifice)

Educational Q&A

The verse teaches that a ruler (and by extension any householder) should first discharge foundational obligations—generosity to those who ask, rites and responsibility toward ancestors, and worship/sacrifice toward the gods—before pursuing other aims. Ethical life is framed as clearing ‘debts’ (ṛṇa) through dāna, pitṛ-kārya, and yajña, culminating in the highest good (parā gati).

In Śānti Parva’s instruction-setting, Vaiśampāyana reports counsel addressed to the Kuru king (implicitly Yudhiṣṭhira): he is urged to fulfill religious and social duties and to perform major royal sacrifices (Sarvamedha and Aśvamedha). The advice links kingship with ritual responsibility and moral accountability, promising an exalted end after these duties are completed.