Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Āśrama-dharma and Brahmacarya: Śuka’s Inquiry on Karma and Tyāga (शुक-प्रश्नः कर्मत्यागविवेकश्च)

अधीत्य वेदानखिलान्‌ गुरुशुश्रूषणे रत: । गुरूणामनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित्‌,उपनयनके पश्चात्‌ ब्राह्मण-बालक गुरुशुश्रूषामें तत्पर हो सम्पूर्ण वेदोंका अध्ययन करे। तत्पश्चात्‌ पर्याप्त गुरु-दक्षिणा दे। गुर-ऋणसे उऋण हो वह यज्ञवेत्ता बालक समावर्तन- संस्कारके पश्चात्‌ घर लौटे

adhītya vedān akhilān guruśuśrūṣaṇe rataḥ | gurūṇām anṛṇo bhūtvā samāvarteta yajñavit ||

ヴィヤーサは語った。「入門(ウパナヤナ)の後、師に仕えつつ諸ヴェーダをことごとく学び、しかるべきダクシナー(dakṣiṇā)を捧げて師への負い目を清めたなら、その祭式を知る者たる弟子は、サマーヴァルタナ(samāvartana)を行い、家の道へと帰るべきである。」

अधीत्यhaving studied
अधीत्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु: इ/ए; उपसर्ग: अधि)
Formक्त्वा (अव्ययभाव/तुमुनादि), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
वेदान्the Vedas
वेदान्:
Karma
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Accusative, Plural
अखिलान्all, entire
अखिलान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअखिल
FormMasculine, Accusative, Plural
गुरु-शुश्रूषणेin service to the teacher
गुरु-शुश्रूषणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु + शुश्रूषण
FormNeuter, Locative, Singular
रतःengaged, devoted
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत
FormMasculine, Nominative, Singular
गुरूणाम्of the teachers
गुरूणाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
अनृणःfree from debt/obligation
अनृणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनृण
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा, कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
समावर्तेतshould return (home), should graduate/complete
समावर्तेत:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-वृत् (धातु: वृत्; उपसर्ग: सम्+आ)
Formविधिलिङ्, आत्मनेपद, Third, Singular, Optative (injunctive sense: should)
यज्ञ-वित्knower of sacrifice/ritual
यज्ञ-वित्:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञ + विद् (प्रातिपदिक: यज्ञवित्)
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
V
Vedas
G
Guru (teacher)
S
Samāvartana (graduation rite)
Y
Yajña (sacrifice)