कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च
Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation
पुरा सर्व प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर । अवैमि त्वस्य लोकस्य धर्म शक्र सनातनम्
purā sarva-pravyathitaṃ mayi kruddhe puraṃdara | avaimi tv asya lokasya dharmaṃ śakra sanātanam ||
「昔、プランダラよ、私が怒りに燃えるたび、世界はことごとく苦悩に沈んだ。私はこの世の永遠の法(ダルマ)をよく知っている、シャクラよ。ここには時に増盛があり、時に衰退がある——それが古来の性(さが)なのだ。」
श॒क्र उवाच
The verse emphasizes a sober understanding of worldly change: prosperity and decline alternate by an eternal law (sanātana-dharma). Recognizing this helps restrain anger and prevents a powerful person from reacting as though fluctuations are unnatural or purely personal.
Śakra (Indra), addressed as Purandara, speaks about the earlier fear his wrath inspired and then states his insight into the world’s enduring pattern—periodic growth and diminution—framing events within cosmic order rather than impulsive emotion.