Shloka 37

Adhyāya 222 — ब्रह्मस्थानप्राप्ति: मोक्षधर्मे समत्वव्रतम्

Attaining the Brahman-Station: The Vow of Equanimity in Mokṣadharma

Devanagari script

स तदाभ्यर्च्य दैत्येन्द्र त्रलोक्यपतिरी श्वरः । असुरेन्द्रमुपामन्त्रय जगाम स्वं निवेशनम्‌,इतना ही नहीं, त्रिलोकीनाथ देवेश्वर इन्द्रने उस समय दैत्यों और असुरोंके स्वामी प्रह्नादका पूजन किया और उनकी आज्ञा लेकर वे अपने निवास-स्थान स्वर्गलोकको चले गये

Transliteration

sa tadābhyarcya daityendra trilokyapatir īśvaraḥ | asurendram upāmantrya jagāma svaṃ niveśanam ||

Translation

ついでインドラ—三界の主—は、ダイティヤ族の王をしかるべく敬い奉ったのち、プラフラーダ（Prahlāda）にも礼を尽くして拝した。さらにアスラの王に暇乞いし、その許しを得て、インドラは自らの住処—スヴァルガ（Svarga）—へと帰っていった。この挿話は、強大な統治者であっても、功徳と正義が見いだされるところには敵味方を問わず敬意を払い、驕りではなく礼節をもって辞去すべきだという道義の理想を示している。

Word by Word

सःhe

तदाthen

अभ्यर्च्यhaving worshipped

दैत्येन्द्रम्the lord of the Daityas

त्रैलोक्यपतिःthe lord of the three worlds

ईश्वरःthe sovereign (lord)

असुरेन्द्रम्the lord of the Asuras

उपामन्त्र्यhaving consulted / having taken leave (with permission)

जगामwent

स्वम्his own

निवेशनम्dwelling, abode

Speaker

प्रह्माद उवाच

Characters & Entities

Indra

Prahlāda

Daityas

Asuras

Svarga (heaven)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes