Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma

अथवा मनस: सड़ू पश्येद्‌ भूतानुकम्पया । तत्राप्युपेक्षां कुर्वीत ज्ञात्वा कर्मफलं जगत्‌,अथवा प्राणियोंपर दया करते रहनेसे भी मोहवश उनके प्रति मनमें आसक्ति हो जाती है। इस बातपर दृष्टिपात करे और यह समझकर कि सारा जगत्‌ अपने-अपने कर्मोंका फल भोग रहा है, सबके प्रति उपेक्षाभाव रखे

athavā manasaḥ saṅgaṃ paśyed bhūtānukampayā | tatrāpy upekṣāṃ kurvīta jñātvā karmaphalaṃ jagat ||

ビーシュマは言った。「あるいは、生きとし生けるものへの憐れみから、心に執着が生じるのを見いだすなら、その場合であっても離執を修めるべきである。世界はそれぞれ自らの業の果を受けていると知り、すべてに対して平等に静まり、みだりに介入しない心を保て。」

अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
मनसःof the mind
मनसः:
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Genitive, Singular
सङ्गम्attachment
सङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootसङ्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्येत्should see/notice
पश्येत्:
TypeVerb
Root√पश् (दृश्)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
भूतानुकम्पयाthrough compassion for beings
भूतानुकम्पया:
Karana
TypeNoun
Rootभूतानुकम्पा
FormFeminine, Instrumental, Singular
तत्रthere/in that matter
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपेक्षाम्indifference/equanimity
उपेक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपेक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
कुर्वीतshould do/practise
कुर्वीत:
TypeVerb
Root√कृ
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
TypeVerb
Root√ज्ञा
FormAbsolutive (Ktva), Parasmaipada
कर्मफलम्the fruit of action
कर्मफलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मफल
FormNeuter, Accusative, Singular
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
L
living beings (bhūta)
T
the world (jagat)