Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

जापक–इक्ष्वाकु–सत्यविवादः

The Jāpaka, Ikṣvāku, and the Dispute on Truth and Merit

उज्छवृत्तिर्गुहस्थो यः स्वधर्माचरणे रत: । त्यक्तकामसुखारम्भ: स्वर्गस्तस्य न दुर्लभ:,जो गृहस्थ ब्राह्मण अपने धर्मके आचरणमें तत्पर हो उज्छवृत्तिसे (खेत या बाजारमें बिखरे हुए अनाजके एक-एक दानेको बीनकर) जीविका चलाता है तथा काम-सुखका परित्याग कर देता है, उसके लिये स्वर्ग कोई दुर्लभ वस्तु नहीं है

ujchavṛttir guhāstho yaḥ svadharmācaraṇe rataḥ | tyaktakāmasukhārambhaḥ svargas tasya na durlabhaḥ ||

バラドヴァージャは言った。落ち穂拾いによって生を立て—人々の残したものにより身を養い—自らのダルマの実践に励み、官能の快楽に駆られた企てを捨てた家住者にとって、天界は決して得難いものではない。

उच्छवृत्तिःone whose livelihood is by gleaning (scattered grains)
उच्छवृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootउच्छवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
गृहस्थःhouseholder
गृहस्थः:
Karta
TypeNoun
Rootगृहस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वधर्माचरणेin the practice of one’s own duty
स्वधर्माचरणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वधर्माचरण
FormNeuter, Locative, Singular
रतःengaged, devoted
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत
FormMasculine, Nominative, Singular
त्यक्तकामसुखारम्भःhaving abandoned undertakings for sensual pleasure
त्यक्तकामसुखारम्भः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्यक्तकामसुखारम्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यfor him / of him
तस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
दुर्लभःhard to obtain
दुर्लभः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्लभ
FormMasculine, Nominative, Singular

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja

Educational Q&A

A householder can attain high spiritual reward by faithfully practicing svadharma with extreme simplicity (ujchavṛtti) and by renouncing pleasure-driven undertakings; inner discipline, not prosperity, is presented as the decisive factor.

In the didactic discourse of the Śānti Parva, Bharadvāja states a normative rule: he describes an ideal gṛhastha who lives by gleaning and restrains sensual pursuits, and he declares that such a person’s attainment of svarga is easy.