Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

अव्याहतैश्लेतयते न वेत्ति विषमस्थितै: । आप्याय्यन्ते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभि:,जब वायुसम्बन्धी गुण बाधित न होकर शब्दके साथ रहता है, तब मनुष्य शब्दको सुनता और समझता है; किंतु जब वायुसम्बन्धी गुण दीवार अथवा प्रतिकूल वायुसे बाधित होकर विषम अवस्थामें स्थित हो जाते हैं, तब शब्दका ग्रहण नहीं होता है। वे शब्द आदिके उत्पादक धातु (इन्द्रियगोलक) धातुओं (इन पाँचों भूतों) द्वारा ही पोषित होते हैं

avyāhataiḥ śrūyate na vetti viṣamasthitaiḥ | āpyāyyante ca te nityaṃ dhātavas tais tu dhātubhiḥ ||

バラドヴァージャは言った。「風に結びつく(聴覚の)働きが妨げられず、音と正しく結びついているとき、人は音を聞き取り、理解する。だがその風に関わる働きが、壁や逆風の流れによって阻まれ、不均衡な状態に陥ると、音は把握されない。さらに、音と諸根(感官)の生起と支えとなる身体の諸成分は、まさにそれらの元素(bhūta)によって常に養われている。」

अव्याहतैःby unobstructed (ones/means)
अव्याहतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअव्याहत
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
चेतयतेperceives / becomes aware
चेतयते:
Karta
TypeVerb
Rootचेत् (चेतयति)
FormPresent, Third, Singular, Ātmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
वेत्तिknows / understands
वेत्ति:
Karta
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
विषमस्थितैःby those in an uneven/abnormal state
विषमस्थितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविषम-स्थित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
आप्याय्यन्तेare nourished / are replenished
आप्याय्यन्ते:
TypeVerb
Rootआप्यै (आप्याययति/आप्यायते)
FormPresent, Third, Plural, Passive (Karmani)
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
धातवःconstituents / elements
धातवः:
Karta
TypeNoun
Rootधातु
FormMasculine, Nominative, Plural
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धातुभिःby (other) constituents/elements
धातुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootधातु
FormMasculine, Instrumental, Plural

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
V
vāyu (air/wind principle)
Ś
śabda (sound)