Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

मृदड्भभेरीशड्खानां स्तनयित्नो रथस्य च | यः वश्चिच्छुयते शब्द: प्राणिनो5प्राणिनो5पि वा । एतेषामेव सर्वेषां विषये सम्प्रकीर्तित:,अपने व्यापक स्वरूपसे तो शब्द सर्वत्र है, किंतु पटह (नगाड़े) आदिमें इसकी विशेषरूपसे अभिव्यक्ति होती है। मृदंग, भेरी, शंख, मेघ तथा रथकी घर्घराहट आदिमें जो कुछ शब्द सुना जाता है और जड या चेतनका जो कुछ भी शब्द श्रवणगोचर होता है, वह सब इन सात भेदोंके ही अन्तर्गत बताया गया है

mṛdaṅga-bherī-śaṅkhānāṁ stanayitno rathasya ca | yaś cec chūyate śabdaḥ prāṇino 'prāṇino 'pi vā | eteṣām eva sarveṣāṁ viṣaye samprakīrtitaḥ ||

バラドヴァージャは言った。「ムリダンガ太鼓の音、ベーリーの大太鼓の音、法螺貝の音、雲の雷鳴、あるいは戦車の轟き——まことに、聞こえるいかなる音であれ、生あるものから生じようと無生のものから生じようと、そのすべては、まさにこれら(列挙された)諸類の範囲に収まると宣言されている。」

मृदङ्गभेरीशङ्खानाम्of (the sounds) of mṛdaṅga, bherī, and conch
मृदङ्गभेरीशङ्खानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृदङ्ग-भेरी-शङ्ख
FormMasculine, Genitive, Plural
स्तनयित्नःthunder (sound of a cloud)
स्तनयित्नः:
Karta
TypeNoun
Rootस्तनयित्नु
FormMasculine, Nominative, Singular
रथस्यof a chariot
रथस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यःwhich
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वःto you (all)
वः:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
श्रूयतेis heard
श्रूयते:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada, Passive
शब्दःsound
शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राणिनःof a living being
प्राणिनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
अप्राणिनःof a non-living thing
अप्राणिनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormGenitive, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormGenitive, Plural
विषयेin the domain/scope
विषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Locative, Singular
सम्प्रकीर्तितःis declared/has been stated
सम्प्रकीर्तितः:
TypeVerb
Rootसम्+प्र+कीर्त्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
M
mṛdaṅga (drum)
B
bherī (kettledrum)
Ś
śaṅkha (conch)
S
stanayitnu (thunder/clouds)
R
ratha (chariot)
P
prāṇin (living beings)
A
aprāṇin (non-living things)