कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
अपन का छा ] अतकडऑकाडज द्विचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: आपत्कालमें राजाके धर्मका निश्चय तथा उत्तम ब्राह्मणोंके सेवनका आदेश युधिछिर उवाच यदि घोर समुद्िष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् । अस्ति स्विद् दस्युमर्यादा यामहं परिवर्जये,युधिष्ठिरने पूछा--यदि महापुरुषोंके लिये भी ऐसा भयंकर कर्म (संकटकालमें) कर्तव्यरूपसे बता दिया गया तो दुराचारी डाकुओं और लुटेरोंके दुष्कमोकी कौन-सी ऐसी सीमा रह गयी है, जिसका मुझे सदा ही परित्याग करना चाहिये? (इससे अधिक घोर कर्म तो दस्यु भी नहीं कर सकते)
Yudhiṣṭhira uvāca | yadi ghoraṃ samudiṣṭam aśraddheyam ivānṛtam | asti svid dasyu-maryādā yām ahaṃ parivarjaye ||
ユディシュティラは言った。「もし危急の時に、貴き者にさえ、信じ難く、ほとんど虚言のように思われるほど恐るべき行いが義務として説かれるのなら、盗賊や追い剥ぎに残される悪行の限界とは何であろうか。告げよ、我が常に捨て去るべき一線とは、いずこにあるのか。」
युधिछिर उवाच
Even when emergency-dharma (āpaddharma) permits harsh actions, one must still ask whether any inviolable moral boundary remains; Yudhiṣṭhira insists that dharma cannot become indistinguishable from criminality.
In the Śānti Parva’s discussion of conduct in calamity, Yudhiṣṭhira challenges the idea that extremely severe acts can be ‘duty’ in crisis, asking what line separates righteous necessity from the behavior of bandits.