Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे । लालिता सतत राज्ञा धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! अपने भाइयोंके मुखसे नाना प्रकारके वेदोंके सिद्धान्तोंको सुनकर भी जब कुन्तीपुत्र धर्मराज युधिष्ठिर कुछ नहीं बोले, तब महान् कुलमें उत्पन्न हुई, युवतियोंमें श्रेष्ठ, स्थूल, नितम्ब और विशाल नेत्रोंवाली, पतियों एवं विशेषत: राजा युधिष्ठिरके प्रति अभिमान रखनेवाली, राजाकी सदा ही लाड़िली, धर्मपर दृष्टि रखनेवाली तथा धर्मको जाननेवाली श्रीमती महारानी द्रौपदी हाथियोंसे घिरे हुए यूथपति गजराजकी भाँति सिंहशार्दूल-सदृश पराक्रमी भाइयोंसे घिरकर बैठे हुए पतिदेव नृपश्रेष्ठ युधिष्ठिरकी ओर देखकर उन्हें सम्बोधित करके सान्त्वनापूर्ण परम मधुर वाणीमें इस प्रकार बोलीं
vaiśampāyana uvāca |
abhimānavatī nityaṁ viśeṣeṇa yudhiṣṭhire |
lālitā satataṁ rājñā dharmajñā dharmadarśinī ||
ヴァイシャンパーヤナは言った。彼女は常に誇り高く、とりわけユディシュティラに関してその思いが強かった。王は絶えず彼女を慈しみ、彼女は法(ダルマ)を知り、法を明らかに見通す者であった。
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights an ethical ideal: true closeness to a righteous king is marked not merely by affection or status, but by dharma-jñāna (knowing dharma) and dharma-darśana (clear moral discernment).
The narrator describes a principal woman (contextually, Draupadī) as proud in relation to Yudhiṣṭhira, beloved by him, and distinguished by her understanding and perception of dharma—setting the stage for her forthcoming speech or counsel.