Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

अविश्वास-निति: ब्रह्मदत्त–पूजनी-संवादः

Policy of Caution: The Brahmadatta–Pūjanī Dialogue

तदस्य स्याद्‌ बलार्थ वा धन यज्ञार्थमेव च । भरतनन्दन! ये समस्त प्रजाएँ क्षत्रियोंकी हैं। राज्यभोग भी क्षत्रियोंके ही हैं और सारा धन भी उन्हींका है, दूसरेका नहीं है; किंतु वह धन उसकी सेनाके लिये है या यज्ञानुष्ठानके लिये

tadasya syād balārthaṃ vā dhanaṃ yajñārtham eva ca | bharatanandana! ye samastāḥ prajāḥ kṣatriyāṇāṃ santi | rājyabhogā api kṣatriyāṇām eva santi, sarvaṃ dhanaṃ ca teṣām eva, na anyasya; kintu tad dhanaṃ tasya senāyai vā yajñānuṣṭhānāya vā bhavati |

ビーシュマは言った。「その財は、力のため――すなわち軍勢を養うため――に用いられるべきか、さもなくばただ祭祀(ヤジュニャ)を執り行うためにこそあると心得よ。おお、バラタの末裔よ。すべての民はクシャトリヤの統べるところにあり、王権の享受もまたクシャトリヤのもの、財もまた悉く彼らのものにして他人のものではない。されどその財は私欲のためではない――王の軍勢を支えるため、あるいは聖なる儀礼を保つためにある。」

तत्that (wealth/thing)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
अस्यof him/this (king/ksatriya)
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
स्यात्would be / should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
Formoptative (vidhiling), 3rd, singular, parasmaipada
बलार्थम्for the sake of strength/army
बलार्थम्:
Prayojana
TypeNoun
Rootबलार्थ
Formneuter, accusative, singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
धनम्wealth
धनम्:
Karta
TypeNoun
Rootधन
Formneuter, nominative/accusative, singular
यज्ञार्थम्for the sake of sacrifice
यज्ञार्थम्:
Prayojana
TypeNoun
Rootयज्ञार्थ
Formneuter, accusative, singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Bharatanandana (Yudhishthira)
K
Kshatriyas
P
prajāḥ (subjects)
R
rājya (kingship)
S
senā (army)
Y
yajña (sacrifice)