Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः

भवेत्‌ सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत्‌ । यत्रानृतं भवेत्‌ सत्यं सत्यं वाप्यनृतं भवेत्‌,जहाँ झूठ ही सत्यका काम करे (किसी प्राणीको संकटसे बचावे) अथवा सत्य ही झूठ बन जाय (किसीके जीवनको संकटमें डाल दे); ऐसे अवसरोंपर सत्य नहीं बोलना चाहिये। वहाँ झूठ बोलना ही उचित है

「真実であっても語るべきでない時があり、虚偽であっても語るべき時がある。虚偽が真実の働きを果たすところ、あるいは真実がかえって虚偽となるところでは、その時、真実を語ってはならぬ。むしろ虚偽を語ることが相応しい。」

भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
वक्तव्यम्to be spoken / should be said
वक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतव्यत् (gerundive), नपुंसक, प्रथमा, एकवचन, कर्तरि/कर्मणि-भाव (to be said)
वक्तव्यम्to be spoken / should be said
वक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतव्यत् (gerundive), नपुंसक, प्रथमा, एकवचन, कर्तरि/कर्मणि-भाव (to be said)
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso / even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

भीष्म उवाच