Shloka 16
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
स्वका: पितृष्वसुः पुत्रास्ते परैर्निकृता भृूशम् । 'शुद्ध पुरुषार्थका आश्रय लेनेवाले पाण्डव हमारे सहज मित्र हैं। बुआके पुत्र होनेके कारण सर्वथा अपने हैं। शत्रुओंने इनके साथ बहुत छल-कपट किया था ।। प्रतिज्ञापालनं धर्म: क्षत्रियस्येह वेद्म्यहम्,“मैं समझता हूँ कि इस जगत्में अपनी प्रतिज्ञाका पालन करना क्षत्रियके लिये धर्म ही है। पहले सभामें भीमसेनने यह प्रतिज्ञा की थी कि “मैं महायुद्धमें अपनी गदासे दुर्योधनकी दोनों जाँघें तोड़ डालूँगा”
sañjaya uvāca | svakāḥ pitṛṣvasuḥ putrās te parair nikṛtā bhṛśam | śuddha-puruṣārthakā āśraya-lenevāle pāṇḍav asmāre sahaja-mitrāḥ | buāke putra honeke kāraṇa sarvathā apane haiṃ | śatrubhiḥ eṣāṃ saha bahu chala-kapaṭaṃ kṛtam | pratijñā-pālanaṃ dharmaḥ kṣatriyasyeha vedmy aham | pūrvaṃ sabhāyāṃ bhīmasenena pratijñā kṛtā yathā—“ahaṃ mahāyuddhe svagadayā duryodhanasya ubhe jaṅghe bhaṅkṣyāmi” ||
サンジャヤは語った。「彼らは我らの父方の叔母の子ら、まことに身内である。だが敵は彼らに甚だしい不義を働いた。清らかな男の努力に身を寄せるパーンダヴァらは、我らの生まれつきの友である—しかも叔母の子であるがゆえに、まったく我らの側の者だ。敵は多くの欺きと背信によって彼らを苦しめた。私は知っている、この世において誓いを守ることこそ、クシャトリヤのダルマである。かつて王の सभा（集会）の場で、ビーマセーナはこう誓った。『大戦において、我が棍棒（ガダー）でドゥルヨーダナの両腿を打ち砕く』と。」
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage frames vow-keeping (pratijñā-pālana) as a central kshatriya-dharma: a warrior’s ethical identity is tied to steadfastly fulfilling publicly made commitments, especially in the context of restoring justice after deceit.
Sanjaya emphasizes the Pandavas’ close kinship and the wrongs done to them through treachery, then recalls Bhima’s earlier court vow to break Duryodhana’s thighs with his mace—foreshadowing and morally justifying the impending climactic mace-fight outcome.