Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57

समानवीर्यो सम्प्रेक्ष्य प्रगृहीतगदावु भौ । विस्मयं परमं जम्मुर्देवगन्धर्वमानवा:

sa-māna-vīryau samprekṣya pragṛhīta-gadāv ubhau | vismayaṃ paramaṃ jagmur deva-gandharva-mānavāḥ ||

サञ्जयは言った。「勇力等しき二人が、ともにガダーを取り直したのを見て、神々もガンダルヴァも人々も、最大の驚嘆に打たれた。束の間の休止ののち、あの第一の勇者たちは新たな決意をもって決闘を再開した—まるで発情の狂気に酔う二頭の象王が、受け入れる雌象をめぐって争うかのように。」

समानवीर्यौthe two of equal prowess
समानवीर्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसमानवीर्य
FormMasculine, Nominative, Dual
सम्प्रेक्ष्यhaving seen/observed
सम्प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्+प्रेक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
प्रगृहीतगदौthe two who had taken up maces
प्रगृहीतगदौ:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र+गृह् (→ गृहीत) + गदा
FormMasculine, Nominative, Dual
उभौboth
उभौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविस्मय
FormMasculine, Accusative, Singular
परमम्supreme/very great
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Accusative, Singular
जग्मुःwent/attained (became)
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
देवगन्धर्वमानवाःgods, gandharvas, and men
देवगन्धर्वमानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव + गन्धर्व + मानव
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
gadā (mace)
D
devas
G
gandharvas
M
mānavas (humans)

Educational Q&A

The verse highlights the compelling force of kṣatriya valor: even after a pause, warriors of equal strength resume combat with unwavering resolve, and such steadfastness—though violent—evokes awe as a manifestation of heroic duty and indomitable spirit.

Sañjaya reports that two evenly matched mace-fighters, after a brief respite, again grasp their maces and restart the battle; witnessing this, gods, Gandharvas, and humans are filled with intense astonishment.