Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Kurukṣetra–Samantapañcaka Māhātmya: King Kuru’s Ploughing and Indra’s Boon (प्रजापतेरुत्तरवेदिः समन्तपञ्चकं)

समयेन तपोडर्ध च कृच्छात्‌ प्रतिगृहीतवान्‌ | साधयित्वा तदा5>त्मानं तस्या: स गतिमन्वियात्‌

samayena tapo 'rdhaṃ ca kṛcchrāt pratigṛhītavān | sādhayitvā tadātmānaṃ tasyāḥ sa gatim anviyāt ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。時が満ち、しかも大いなる艱難ののちに、彼は本来受けるべき苦行(タパス)の半分を受け入れた。さらに自らを律し、完成させてから、彼女の行路に従い—ついに彼女と同じ帰趣に到達した。この段は、霊的功徳は軽々しく奪い取れるものではなく、正しい時と努力に応じて受け取られ、真の成就は単なる取り分の主張ではなく内なる自己統御によって成ることを示す。

समयेनby/at the proper time
समयेन:
Karana
TypeNoun
Rootसमय
FormMasculine, Instrumental, Singular
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कृच्छात्from hardship; with difficulty
कृच्छात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रतिगृहीतवान्accepted, received
प्रतिगृहीतवान्:
TypeVerb
Rootप्रतिग्रह् (प्रति + ग्रह्)
FormPeriphrastic Perfect (लिट्-अर्थे क्तवत्), Third, Singular, Masculine
साधयित्वाhaving accomplished/fulfilled
साधयित्वा:
TypeVerb
Rootसाध्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
आत्मानम्himself; the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
तस्याःof her
तस्याः:
TypePronoun
Rootतद् (स्त्रीलिङ्ग)
FormFeminine, Genitive, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गतिम्course, path, state/destination
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्वियात्should follow; would go after
अन्वियात्:
TypeVerb
Rootअनु + या
FormOptative (विधिलिङ्), Present-system, Third, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana