Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances

श्रुत्वा तु वचन त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम्‌ | पृथ्वीनाथ! उस समय देवताओंने चन्द्रमासे मिलकर पूछा--“आपका रूप ऐसा कैसे हो गया? यह प्रकाशित क्‍यों नहीं होता है? हमलोगोंसे सारा कारण बताइये, जिससे आपको महान्‌ भय प्राप्त हुआ। आपकी बात सुनकर हमलोग इस संकटके निवारणका कोई उपाय करेंगे” ।। ६६-६७ $ || एवमुक्त: प्रत्युवाच सर्वास्तान्‌ शशलक्षण:

śrutvā tu vacanaṁ tvatto vidhāsyāmastato vayam | pṛthvīnātha! tadā devatāś candramāse sametya papracchuḥ—“tava rūpam īdṛśaṁ kathaṁ jātaṁ? prakāśaḥ kasmān na bhavati? asmān sarvaṁ kāraṇaṁ brūhi, yena te mahad bhayaṁ prāptam | tava vākyaṁ śrutvā vayam asya saṅkaṭasya nivāraṇe kañcid upāyaṁ kariṣyāmaḥ” || 66–67 || evam uktaḥ pratyuvāca sarvās tān śaśalakṣaṇaḥ |

「あなたの言葉を聞けば、我らはそれに従って行動しよう。おお地の主よ! そのとき神々は月のもとに集い、こう問うた。『いかにしてあなたの姿はこのようになったのか。なぜあなたの光輝は現れぬのか。あなたが大いなる恐れに陥ったその全ての原因を語れ。話を聞き終えたなら、この苦難を除く手立てを講じよう。』こう告げられると、兎の印を帯びる月は、彼らすべてに答えた。

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपदी/उभय (contextual), n/a, n/a, n/a
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
Formनिपात
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Ablative, Singular
विधास्यामःwe shall arrange/do
विधास्यामः:
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्ग: वि-
FormFuture (लृट्), 1st, Plural, Parasmaipada
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formअव्यय
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Plural
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formअव्यय
उक्तःhaving been addressed/said to
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु) उपसर्ग: प्रति-
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
शशलक्षणःthe one marked with a hare (the Moon)
शशलक्षणः:
Karta
TypeNoun
Rootशशलक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Devatāḥ (the gods)
C
Candramā (the Moon)
Ś
Śaśalakṣaṇa (epithet of the Moon)