Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
सर्वे भवन्तो धर्मज्ञा: सर्वे शूरास्तनुत्यज: । वास्तवमें क्षत्रियधर्म बड़ा ही क्रूर, किसीकी भी अपेक्षा न रखनेवाला तथा अत्यन्त निर्दय है; अन्यथा तुम सब लोग धर्मज्ञ, शूरवीर तथा युद्धमें शरीरका विसर्जन करनेको उद्यत रहनेवाले होकर भी उस असहाय-अवस्थामें अभिमन्युका वध कैसे कर सकते थे ।।
yudhiṣṭhira uvāca | sarve bhavanto dharmajñāḥ sarve śūrās tanutyajaḥ | vāstavameṃ kṣatriyadharmo baḍā hī krūraḥ, kisīkī bhī apekṣā na rakhanevālā tathā atyanta nirdaya hai; anyathā tum sab log dharmajña, śūravīra tathā yuddhameṃ śarīraka visargana karaneko udyata rahanevāle hokar bhī usa asahāya-avasthāmeṃ abhimanyukā vadha kaise kara sakate the || 563 || nyāyena yudhyatāṃ proktā śakralokagatiḥ parā
ユディシュティラは言った。「お前たちは皆ダルマを知る者、皆勇士であり、戦場で身を捨てる覚悟を持つ。だが真実、クシャトリヤの掟は恐ろしく苛烈だ——誰にも負い目を負わず、その要求には慈悲がない。でなければ、ダルマを知り勇敢で、常に命を投げ出す用意のあるお前たちが、無力な境地のアビマンニュをどうして殺せたというのか。正義に則って戦う者には、最高の行き先としてシャクラ(インドラ)の世界が説かれている。」
युधिछिर उवाच
Even within kṣatriya duty, righteous warfare (nyāya) is the ethical standard; violating fairness—such as killing a warrior in a helpless state—stands condemned, and only just fighting is praised as leading to the highest reward (Indra’s world).
Yudhiṣṭhira rebukes the opposing warriors for Abhimanyu’s death, arguing that if they truly were dharma-knowing heroes, they would not have killed him when he was vulnerable; he contrasts this with the ideal of fighting justly, which is said to earn heavenly attainment.