Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel

अस्त्विदानीमियं राजन्‌ केवला पृथिवी तव । असहायो हि को राजा राज्यमिच्छेत्‌ प्रशासितुम्‌,राजन्‌! अब यह सूनी पृथ्वी तुम्हारी ही रहे। कौन राजा सहायकोंसे रहित होकर राज्य- शासनकी इच्छा करेगा?

astv idānīm iyaṁ rājan kevalā pṛthivī tava | asahāyo hi ko rājā rājyam icchet praśāsitum, rājan ||

「王よ、この大地はいまやおまえ一人のものとなるがよい。だが、味方も支えも失った王が、いったい誰が国を治めたいと望むだろうか。」

अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
Formलोट् (imperative/benedictive sense), 3, singular, परस्मैपद
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइदानीम्
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formfeminine, nominative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
केवलाalone, only
केवला:
TypeAdjective
Rootकेवल
Formfeminine, nominative, singular
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formfeminine, nominative, singular
तवof you, your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formgenitive, singular
असहायःwithout helpers
असहायः:
TypeAdjective
Rootअसहाय
Formmasculine, nominative, singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formmasculine, nominative, singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
राज्यम्kingdom, rule
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
Formneuter, accusative, singular
इच्छेत्would desire
इच्छेत्:
TypeVerb
Rootइष्
Formविधिलिङ् (optative), 3, singular, परस्मैपद
प्रशासितुम्to govern, to rule
प्रशासितुम्:
TypeVerb
Rootप्र-शास्
Formtumun (infinitive)
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
K
King (rājan)
P
Pṛthivī (the earth/realm)
R
Rājya (kingdom/sovereignty)