Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel

आसाद्य च कुरुश्रेष्ठ तदा द्वैपायनं हृदम्‌ । स्तम्भितं धार्तराष्ट्रेण दृष्टयवा तं सलिलाशयम्‌,कुरुश्रेष्ठ! द्वैपायन-कुण्डपर पहुँचकर युधिष्ठिरने देखा कि दुर्योधनने इस जलाशयके जलको स्तम्भित कर दिया है। यह देखकर कुरुनन्दन युधिष्ठिरने भगवान्‌ वासुदेवसे इस प्रकार कहा--'प्रभो! देखिये तो सही, दुर्योधनने जलके भीतर इस मायाका कैसा प्रयोग किया है?

āsādya ca kuruśreṣṭha tadā dvaipāyanaṃ hradam | stambhitaṃ dhārtarāṣṭreṇa dṛṣṭvā taṃ salilāśayam ||

サンジャヤは言った。「そのとき、クル族の最勝者よ、ドヴァイパーヤナと呼ばれる湖に到った(ユディシュティラ)は、ダーリタラーシュトラ(ドゥルヨーダナ)がその水を封じ、湖面を動かぬようにしているのを見た。湖がかくも拘束されているのを見て、クルの王子は、彼が正面の戦いではなくマーヤーに頼っていると悟り、ヴァースデーヴァに向かってそれを告げた。」

आसाद्यhaving reached/approached
आसाद्य:
Karma
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि, non-finite
and
:
TypeIndeclinable
Root
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरु-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
द्वैपायनम्Dvaipāyana (Vyāsa)
द्वैपायनम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वैपायन
FormMasculine, Accusative, Singular
ह्रदम्lake
ह्रदम्:
Karma
TypeNoun
Rootह्रद
FormMasculine, Accusative, Singular
स्तम्भितम्made motionless/immobilized
स्तम्भितम्:
TypeVerb
Rootस्तम्भित
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
धार्तराष्ट्रेणby the son of Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि, non-finite
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सलिलाशयम्reservoir of water; water-lake
सलिलाशयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसलिल-आशय
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
D
Duryodhana (Dhārtarāṣṭra)
D
Dvaipāyana-hrada (Dvaipāyana lake)