Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Adhyāya 21 — Duryodhanasya bāṇavarṣaḥ

Duryodhana’s Arrow-Storm and the Dust-Obscured Engagements

यथा यज्ञे महानन्निर्मन्त्रपूत: प्रकाशवान्‌ | तथा दुर्योधनो राजा संग्रामे सर्वतो5भवत्‌,जैसे यज्ञमें मन्त्रोंद्वारा पवित्र हुए महान्‌ अग्निदेव प्रकाशित होते हैं, उसी प्रकार संग्राममें राजा दुर्योधन सब ओरसे देदीप्यमान हो रहा था

yathā yajñe mahān agnir mantra-pūtaḥ prakāśavān | tathā duryodhano rājā saṅgrāme sarvato 'bhavat ||

サンジャヤは言った。「祭祀において、聖なるマントラによって清められた大いなる火が燦然と輝き出るように、戦場においてもドゥルヨーダナ王は四方にわたり赫々と燃え立っていた。」

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्निःfire (Agni)
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्त्रपूतःpurified by mantras
मन्त्रपूतः:
TypeAdjective
Rootमन्त्रपूत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रकाशवान्radiant, shining
प्रकाशवान्:
TypeAdjective
Rootप्रकाशवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
सर्वतःfrom all sides, everywhere
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
अभवत्was, became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
A
Agni (sacrificial fire/Fire-god)
Y
yajña (sacrifice)
S
saṅgrāma (battlefield)

Educational Q&A

The verse uses a ritual simile to show that visible brilliance and power (tejas) can appear ‘sanctified’ like sacrificial fire; it invites reflection on the difference between outward splendor in war and the deeper ethical evaluation of one’s cause and conduct.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, amid the fighting, appeared dazzling on all sides—his presence in battle compared to the radiant sacrificial fire purified by mantras.