Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)

शार्दूलावामिषप्रेप्सू पराक्रान्ताविवाहवे । रणमें विचरते हुए युधिष्ठिरकी कोई भी त्रुटि किसीने नहीं देखी। मांसके लोभसे पराक्रम प्रकट करनेवाले दो सिंहोंके समान वे दोनों वीर युद्धस्थलमें नाना प्रकारके बाणोंद्वारा एक- दूसरेको घायल करने लगे ।।

śārdūlāv āmiṣa-prepsū parākrāntāv ivāhave | raṇe vicārate yudhiṣṭhirasya kaścid api doṣaḥ kenāpi na dṛṣṭaḥ | māṁsa-lobhasa parākramaṁ prakaṭayato dvau siṁhāv iva tau vīrau yuddha-sthale nānā-vidhaiḥ bāṇaiḥ parasparaṁ vranayituṁ pravṛttau || bhīmas tu tava putreṇa yuddha-śauṇḍena saṅgataḥ, rājan | dhṛṣṭadyumnaḥ sātyakiś ca pāṇḍuputrau mādrīkumarau nakula-sahadevau ca sarvataḥ śakuny-ādi-vīrān pratyayudhyanta ||

サञ्जयは言った。肉を求める二頭の虎のごとく、二人の勇者は戦へと突進し、戦場を駆け巡った。ユディシュティラが乱戦の中を進むとき、誰一人として彼に過失を見いだせなかった――殺戮のただ中にあっても、その振る舞いは非の打ち所がなかった。肉の飢えにより武威を示す二頭の獅子のように、両雄はさまざまな矢で互いを傷つけ始めた。かたやビーマは、戦巧者たる汝の子ドゥルヨーダナと組み討ちとなり、王よ。さらにドリシュタデュムナ、サーティヤキ、そしてマードリーの子であるパーンダヴァ兄弟ナクラとサハデーヴァは、四方よりシャクニら諸勇士に立ち向かった。

शार्दूलौtwo tigers
शार्दूलौ:
Karta
TypeNoun
Rootशार्दूल
FormMasculine, Nominative, Dual
आमिषflesh; bait
आमिष:
Karma
TypeNoun
Rootआमिष
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रेप्सूdesiring to obtain
प्रेप्सू:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेप्सु (प्र-ईप्सु)
FormMasculine, Nominative, Dual
पराक्रान्तौhaving advanced; having attacked
पराक्रान्तौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike; as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तवof you; your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
पुत्रेणwith (your) son
पुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
युद्धशौण्डेनwith the battle-expert (one)
युद्धशौण्डेन:
Karana
TypeAdjective
Rootयुद्धशौण्ड
FormMasculine, Instrumental, Singular
संगतःengaged; met (in combat)
संगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंगत
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīma (Bhīmasena)
D
Duryodhana
D
Dhṛṣṭadyumna
S
Sātyaki
N
Nakula
S
Sahadeva
M
Mādrī
Ś
Śakuni
B
battlefield (raṇa/yuddha-sthala)
A
arrows (bāṇa)

Educational Q&A

Even in the violence of war, Yudhiṣṭhira is portrayed as maintaining doṣa-rahita conduct—steadfast adherence to dharma and self-control—suggesting that ethical integrity and leadership are tested most severely amid conflict.

Sañjaya describes intense engagements on the battlefield: two principal warriors clash like predators, wounding each other with arrows; Bhīma directly confronts Duryodhana; and Dhṛṣṭadyumna, Sātyaki, Nakula, and Sahadeva fight on multiple fronts against Śakuni and allied fighters.