Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः

Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve

कथं राज्ञ: पिता भूत्वा स्वयं राजा च संजय । प्रेष्यभूत: प्रवर्तेयं पाण्डवेयस्थ शासनात्‌,संजय! मैं राजाका पिता और स्वयं भी राजा ही था। अब पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरकी आज्ञाके अधीन हो दासकी भाँति कैसे जीवननिर्वाह करूँगा?

kathaṁ rājñaḥ pitā bhūtvā svayaṁ rājā ca sañjaya | preṣyabhūtaḥ pravarteyaṁ pāṇḍaveyastha śāsanāt ||

サンジャヤは言った。「おおサンジャヤよ、私は王の父であり、また自らも王であった。この身が今、パーンドゥの子(ユディシュティラ)の命に従い、使い走りのように生をつなぐなど、どうしてできようか。」

कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
पिताfather
पिता:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
स्वयम्oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संजयO Sanjaya
संजय:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रेष्यभूतःhaving become a servant; servant-like
प्रेष्यभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेष्यभूत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवर्तेयम्should I live/act?; should I proceed?
प्रवर्तेयम्:
TypeVerb
Rootप्रवृत्
FormOptative (Vidhi-lin), Atmanepada, 1st, Singular
पाण्डवेयस्यof the Pandava (descendant of Pandu)
पाण्डवेयस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाण्डवेय
FormMasculine, Genitive, Singular
शासनात्from/under (his) command; by (his) order
शासनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशासन
FormNeuter, Ablative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍaveya (Yudhiṣṭhira)
P
Pāṇḍu