Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

पुनर्द्यूत-समाह्वानम्

Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager

लंबे-लंबे केशोंवाली वह द्रौपदी यद्यपि सनाथा थी, तो भी दुःशासन उस बेचारी आर्त अबलाको अनाथकी भाँति घसीटता हुआ सभाके समीप ले आया और जैसे वायु केलेके वृक्षको झकझोरकर झुका देता है, उसी प्रकार वह द्रौपदीको बलपूर्वक खींचने लगा ।। सा कृष्यमाणा नमिताड़्यष्टि: शनैरुवाचाथ रजस्वलास्मि । एकं च वासो मम मन्दबुद्धे सभां नेतुं नाहसि मामनार्य,दुःशासनके खींचनेसे द्रौपदीका शरीर झुक गया। उसने धीरेसे कहा--'ओ मन्दबुद्धि दुष्टात्मा दुःशासन! मैं रजस्वला हूँ तथा मेरे शरीरपर एक ही वस्त्र है। इस दशामें मुझे सभामें ले जाना अनुचित है”

sā kṛṣyamāṇā namitāṅgayaṣṭiḥ śanair uvāca atha rajasvalāsmi | ekaṃ ca vāso mama mandabuddhe sabhāṃ netuṃ nārhasi mām anārya ||

引きずられるままに、ドロウパディーの細身の体は低く折れ伏した。やがて彼女は静かに言った。「私は月の穢れの時にあり、身にまとうのはただ一枚の衣のみ。愚鈍なる者よ——卑しき者よ——私を सभा(サバー)の場へ連れてゆく権利はない。」

साshe (that woman)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
कृष्यमाणाbeing dragged
कृष्यमाणा:
Karta
TypeVerb
Rootकृष्
Formशानच् (present passive participle), Feminine, Nominative, Singular, Passive
नमिताङ्गयष्टिःshe whose body-staff (frame) was bent
नमिताङ्गयष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootनमित + अङ्ग + यष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
शनैःslowly, gently
शनैः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootशनैः
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
रजस्वलाmenstruating
रजस्वला:
Karta
TypeAdjective
Rootरजस्वला
FormFeminine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
एकम्one (single)
एकम्:
TypeAdjective
Rootएक
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वासःgarment, cloth
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस्
FormNeuter, Accusative, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
मन्दबुद्धेO dull-witted one
मन्दबुद्धे:
TypeNoun
Rootमन्दबुद्धि
FormMasculine, Vocative, Singular
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Accusative, Singular
नेतुम्to lead, to take
नेतुम्:
TypeVerb
Rootनी
Formतुमुन् (infinitive)
not
:
TypeIndeclinable
Root
अर्हसिyou ought (to), you are fit (to)
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अनार्यO ignoble one
अनार्य:
TypeAdjective
Rootअनार्य
FormMasculine, Vocative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Draupadī
D
Duḥśāsana
S
Sabhā (assembly hall)