Shloka 11
याज्ञसेनी-प्रश्नः
Draupadī’s Question in the Assembly
त्यजेत् कुलार्थ पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् । ग्रामं जनपदस्यार्थ आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्,समूचे कुलकी भलाईके लिये एक मनुष्यको त्याग दे, गाँवके हितके लिये एक कुलको छोड़ दे, देशकी भलाईके लिये एक गाँवको त्याग दे और आत्माके उद्धारके लिये सारी पृथ्वीका ही परित्याग कर दे
tyajet kulārthaṁ puruṣaṁ grāmasyārthe kulaṁ tyajet | grāmaṁ janapadasyārtha ātmārthe pṛthivīṁ tyajet ||
ヴィドゥラは、大義のための段階的な捨離を説く。すなわち、一族全体の安寧のためには一人を捨ててもよい。村のためには一族を捨ててもよい。国のためには一村を捨ててもよい。そして自己の最高の霊的利益——魂の解脱——のためには、全大地さえも捨てる覚悟を持て、というのである。
विदुर उवाच
Educational Q&A
A hierarchy of values: protect the larger collective over the smaller (individual < family < village < realm), but place the soul’s highest good above all worldly holdings—even sovereignty over the earth.
In the Sabha Parva’s counsel-setting, Vidura speaks as a moral advisor, offering niti (statecraft-ethics) that guides rulers and households on when hard renunciations are justified for public welfare and for ultimate spiritual aims.