Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

सभा-पर्व, अध्याय 56: विदुरस्य द्यूत-निन्दा

Vidura’s Censure of Dicing and Warning to the Kurus

तत्पश्चात्‌ विद्वान्‌ राजा धृतराष्ट्रने मन्त्रियोंमें प्रधान विदुरको यह आज्ञा दी कि तुम राजकुमार युधिष्ठिरके पास जाकर मेरी आज्ञासे उन्हें शीघ्र यहाँ लिवा लाओ ।। सभेयं मे बहुरत्ना विचित्रा शय्यासनैरुपपन्ना महादें: । सा दृश्यतां भ्रातृभि: सार्धमेत्य सुह्ृद्द्यूतं वर्ततामत्र चेति

tataḥ paścāt vidvān rājā dhṛtarāṣṭraḥ mantriṣu pradhānaṃ viduraṃ etad ājñāpayām āsa—tvaṃ rājaputram yudhiṣṭhiram upetya mama ājñayā śīghram iha ānaya। sabhā iyaṃ me bahuratnā vicitrā śayyāsanair upapannā mahādhanaḥ। sā dṛśyatāṃ bhrātṛbhiḥ sārdham etya suhṛd-dyūtaṃ vartatām atra ceti॥

その後、賢王ドリタラーシュトラは、群臣の首座ヴィドゥラに命じた。「汝は王子ユディシュティラのもとへ赴き、我が命として、ただちにここへ連れて来よ。我が सभाは多くの宝玉に富み、奇麗に飾られ、臥床と座を備え、大いなる財に満ちている。彼が兄弟とともに来てこれを見よ。そしてここで、友誼の名のもとに賽(dyūta)の遊びを行うがよい。」

सभेयंthis assembly-hall
सभेयं:
Karta
TypeNoun
Rootसभा + इयम्
FormFeminine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
बहुरत्नाhaving many jewels
बहुरत्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुरत्न
FormFeminine, Nominative, Singular
विचित्राvariegated, splendid
विचित्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootविचित्र
FormFeminine, Nominative, Singular
शय्यासनैःwith beds and seats
शय्यासनैः:
Karana
TypeNoun
Rootशय्या + आसन
FormNeuter, Instrumental, Plural
उपपन्नाfurnished, provided
उपपन्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootउप + √पद् (पद्यते) / उपपन्न
FormFeminine, Nominative, Singular
महादेःvery splendid/very great
महादेः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहादे (महादे/महाद्य)
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat (hall), she/it
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
दृश्यताम्let it be seen
दृश्यताम्:
TypeVerb
Root√दृश्
FormImperative, Third, Singular, Atmanepada (passive sense)
भ्रातृभिःby/with brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सार्धम्together (with)
सार्धम्:
TypeIndeclinable
Rootसार्धम्
एत्यhaving come
एत्य:
TypeVerb
Root√इ (एति) → एत्य
FormAbsolutive (Gerund)
सुहृद्द्यूतम्friendly dice-game (game with kinsmen/friends)
सुहृद्द्यूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुहृद् + द्यूत
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्तताम्let it proceed / let it take place
वर्तताम्:
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते)
FormImperative, Third, Singular, Atmanepada
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

वैशम्पायन उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
V
Vidura
Y
Yudhiṣṭhira
T
the (royal) sabhā (assembly hall)
B
brothers of Yudhiṣṭhira (Pāṇḍavas, implied)
D
dyūta (dice game)