Shloka 153

Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)

Devanagari script

रत्नानि भूरीण्यादाय सम्प्रतस्थे युधाम्पति: । राजन! राजा शल्यने सत्कारके योग्य नकुलका यथावत्‌ सत्कार किया। शल्यसे भेंटमें बहुत-से रत्न लेकर योद्धाओंके अधिपति माद्रीकुमार आगे बढ़ गये

Transliteration

ratnāni bhūrīṇy ādāya sampratasthe yudhāmpatiḥ | rājan! rājā śalyane satkārake yogyaḥ nakulaḥ yathāvat satkāraṃ cakāra | śalyase bheṭe bahūni ratnāni gṛhītvā yoddhṝṇām adhipatiḥ mādrīkumaras tatra agre babhūva ||

Translation

ヴァイシャンパーヤナは語った。「多くの宝玉を携え、戦士たちの主は旅立った。王よ、敬われるにふさわしいナクラは、シャリヤ王に対し、しかるべきもてなしを礼にかなって尽くした。ついでマードリーの子にして戦士の群れの指導者たる彼は、シャリヤへの贈り物として数多の宝石を携え、さらに前へと進んだ。」この挿話は、政治と武の緊張のただ中にあっても、敬意ある歓待と贈与の徳が守られるべきことを示している。

Word by Word

• रत्नानि: gems
• रत्नानि: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• भूरीणि: many, abundant
• भूरीणि: Karma
• Type: Adjective
• Root: भूरि
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• आदाय: having taken
• आदाय: Karana
• Type: Verb
• Root: आ + दा
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• सम्प्रतस्थे: set out, departed
• सम्प्रतस्थे: Karta
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + स्था
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada

• युधाम्पतिः: lord of warriors (commander)
• युधाम्पतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: युधाम्पति
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Nakula
• Śalya
• Mādrī
• ratnāni (jewels/gems)