अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
युद्धमें शोभा पानेवाले, रथियोंमें श्रेष्ठ, मद्रदेशके अधिपति, बलवान, वीर, महाधनुर्धर मद्रराज शल्यने अपने सारथित्वमें कर्णको मारा गया देखकर क्या कहा? ।।
dṛṣṭvā vinihataṁ sarve yodhā vā raṇadurjayāḥ | ye ca kecana rājānaḥ pṛthivyāṁ yoddhum āgatāḥ || vaikarṭanaṁ hataṁ dṛṣṭvā kāny abhāṣanta sañjaya sañjaya ||
ヴァイシャンパーヤナは言った。「ヴァイカルタナ(カルナ)が討たれたのを見て、戦場にて不敗と謳われたすべての武人、また地上の各地から戦いに来た諸王は、互いに語り合い始めた。サンジャヤよ、カルナの落命を目にして、彼らは何を口にしたのか。」
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights how the fall of a great warrior becomes a collective moral reckoning: even the mightiest are subject to death, and war’s pursuit of dharma carries irreversible human cost, prompting reflection among rulers and fighters alike.
After Karna (Vaikarṭana) is killed, the assembled formidable warriors and kings who had come to the battlefield react verbally; the narrator frames a transition to reporting what they said upon seeing Karna fallen.