Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

भीमसेनस्य वेगाभिपातः—विशोकसारथिसंवादश्च

Bhīma’s surge and dialogue with charioteer Viśoka

सारथिं पातयामास शैनेयस्य रथाद्‌ द्रुतम्‌ धनुष कट जानेपर शक्तिशालियोंमें श्रेष्ठ अश्वत्थामाने शक्ति चलाकर शिनिपौत्र सात्यकिके सारथिको शीघ्र ही रथसे नीचे गिरा दिया |। २३ इ ।। अथान्यद्‌ धनुरादाय द्रोणपुत्र: प्रतापवान्‌

sārathiṁ pātayāmāsa śaineyasya rathād drutam | śaktīśāliṣu śreṣṭho 'śvatthāmā śaktiṁ calayitvā śinipautra-sātyakeḥ sārathiṁ śīghraṁ rathān nipātayāmāsa || athānyad dhanuḥ ādāya droṇaputraḥ pratāpavān ||

サンジャヤは言った。武器を操る強者の中でも第一のアシュヴァッターマは、たちまち槍を投げ、シャイネーヤ(サーティヤキ)の御者を戦車から打ち落とした。ついで勇猛なるドローナの子は別の弓を取り、攻めをいっそう押し進めた。

सारथिम्charioteer
सारथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसारथि
FormMasculine, Accusative, Singular
पातयामासcaused to fall / made fall
पातयामास:
Karta
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular, Parasmaipada, Yes
शैनेयस्यof Śaineya (Sātyaki)
शैनेयस्य:
TypeNoun
Rootशैनेय
FormMasculine, Genitive, Singular
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुत
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
द्रोणपुत्रःDroṇa's son (Aśvatthāman)
द्रोणपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोणपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
TypeAdjective
Rootप्रतापवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
अश्वत्थामा (Aśvatthāmā)
शैनेय / सात्यकि (Śaineya / Sātyaki)
शिनि (Śini)
द्रोण (Droṇa)
सारथि (charioteer)
रथ (chariot)
शक्ति (spear/lance)
धनुष् (bow)

Educational Q&A

The verse highlights how war rapidly erodes moral boundaries: even those who enable combat (like charioteers) can become targets, showing the ethical pressure and escalation inherent in battlefield conflict.

Sañjaya reports that Ashvatthāmā hurls a spear and knocks down Sātyaki’s charioteer from the chariot, and then Ashvatthāmā takes up another bow to continue fighting.