Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Chapter 12: Arjuna’s suppression of the Saṃśaptakas and duel with Aśvatthāmā

Drauṇi

उस भारी घमासान युद्धमें रथोंने रथोंको मथ डाला, मतवाले हाथियोंने मदमत्त गजराजोंको धराशायी कर दिया और घुड़सवारोंने घुड़सवारोंको कुचल डाला ।।

raथैḥ narā rathā nāgair aśvārōhāś ca pattibhiḥ | aśvārōhaiḥ padātāś ca nihatā yudhi śerate || śrutakīrtis tathā śalyaṁ mādrīputraḥ sutaṁ tava | duḥśāsanaṁ mahārāja sahadevaḥ pratāpavān ||

サンジャヤは語った。「その圧し潰すような乱戦では、車戦の勇士が車戦の勇士を打ち砕き、狂える象が大象を倒し、騎兵が騎兵を踏みにじった。戦場には屍が横たわる—戦車に斬り伏せられた歩兵、象に押し潰された戦車と車戦者、歩兵に討たれた騎兵、そして騎兵に死へ送られた歩兵。ついで、大王よ、シュルタキールティがシャリヤに突撃し、マードリーの子にして勇猛なるサハデーヴァが、汝の子ドゥフシャーサナに襲いかかった。」

रथैःby chariots
रथैः:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
नराःmen
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
रथाःchariots
रथाः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
नागैःby elephants
नागैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वारोहान्horse-riders
अश्वारोहान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वारोह
FormMasculine, Accusative, Plural
पत्तिभिःby foot-soldiers
पत्तिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपत्ति
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वारोहैःby horse-riders
अश्वारोहैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वारोह
FormMasculine, Instrumental, Plural
पदातान्foot-soldiers
पदातान्:
Karma
TypeNoun
Rootपदात
FormMasculine, Accusative, Plural
निहताःslain
निहताः:
Karta
TypeVerb
Rootनि-हन्
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयुध्
FormLocative adverb (from noun युध्/युद्ध)
शेरतेlie (are lying)
शेरते:
TypeVerb
Rootशी
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
श्रुतकीर्तिःŚrutakīrti
श्रुतकीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुतकीर्ति
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
FormAdverb
शल्यंŚalya
शल्यं:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
माद्रीपुत्रःMādrī's son (Nakula/Sahadeva epithet)
माद्रीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सुतंson
सुतं:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
दुःशासनंDuḥśāsana
दुःशासनं:
Karma
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Accusative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
TypeAdjective
Rootप्रतापवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
Ś
Śrutakīrti
Ś
Śalya
S
Sahadeva
M
Mādrī
D
Duḥśāsana
C
chariots
E
elephants
H
horsemen (cavalry)
F
foot-soldiers (infantry)
B
battlefield

Educational Q&A

The verse underscores the indiscriminate devastation of war: every arm of the army destroys another, and the battlefield becomes a place where distinctions of strength collapse into mortality. Implicitly, it cautions that martial glory is inseparable from suffering and death, even when framed as kṣatriya duty.

Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra the chaotic slaughter in the battle—chariots, elephants, cavalry, and infantry mutually annihilating one another. He then notes a specific development: Śrutakīrti advances against Śalya, and Sahadeva attacks Duḥśāsana.