Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः

Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat

विमुखं चैनमालोक्य माद्रीपुत्रो महारथौ | ववर्षतु: पुनर्बाणैर्यथा मेघौ महागिरिम्‌,उसे युद्धसे विमुख हुआ देखकर भी महारथी माद्रीकुमार नकुल-सहदेव उसके ऊपर पुनः उसी प्रकार बाणोंकी वर्षा करने लगे, जैसे दो मेघ किसी महान्‌ पर्वतपर जलकी धारा बरसा रहे हों

vimukhaṃ cainam ālokya mādrīputro mahārathau | vavarṣatuḥ punarbāṇair yathā meghau mahāgirim ||

サンジャヤは言った。――彼が戦から背を向けたのを見ても、マードリーの二子たる大車戦士は、なおも再び矢を降らせた。あたかも二つの雨雲が、巨大な山に滝のごとき雨を注ぐように。

विमुखम्turned away, averse
विमुखम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमुख
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्)
FormMasculine, Accusative, Singular
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
TypeVerb
Rootआ + लोक्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
माद्रीपुत्रःMadri's son (Nakula/Sahadeva)
माद्रीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथौthe two great chariot-warriors
महारथौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Dual
ववर्षतुःthey rained down (poured)
ववर्षतुः:
TypeVerb
Rootवृष्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Dual, Parasmaipada
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
मेघौtwo clouds
मेघौ:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Nominative, Dual
महागिरिम्a great mountain
महागिरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहागिरि
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
Mādrī
N
Nakula
S
Sahadeva
A
arrows (bāṇa)
C
clouds (megha)
G
great mountain (mahāgiri)

Educational Q&A

The verse highlights the battlefield reality that hesitation or turning away can invite intensified attack; it frames martial excellence as sustained resolve and force, expressed through the ethical lens of kṣatriya-dharma where combatants press advantage in war.

Sañjaya describes how Nakula and Sahadeva, seeing their opponent withdraw or turn away, resume a heavy barrage of arrows, compared to two clouds raining on a great mountain.