अध्याय ९१ — शैनेयस्य गजानीकभेदनं जलसंधवधश्च
Chapter 91: Sātyaki breaks the elephant array and slays Jalasaṃdha
ततः क्रुद्धों महाबाहुर्वार्यमाण: परैर्युधि । शिरांसि रथिनां पार्थ: कायेभ्योडपाहरच्छरै:,उस समय युद्धस्थलमें शत्रुओंके द्वारा रोके जानेपर महाबाहु अर्जुन कुपित हो उठे और अपने बाणोंद्वारा रथियोंके मस्तकोंको उनके शरीरोंसे काटकर गिराने लगे
tataḥ kruddho mahābāhur vāryamāṇaḥ parair yudhi | śirāṃsi rathināṃ pārthaḥ kāyebhyo ’pāharac charaiḥ ||
サञ्जयは語った。すると戦場のただ中で敵に阻まれたため、プṛथāの子にして大いなる腕をもつアルジュナは憤激し、矢をもって車戦士たちの首を胴から断ち切り、次々と地に落とし始めた。この偈は、戦において抑制が崩れたときに起こる苛烈な激化を示す――武勇と怒りが技を致命の決断へと変え、戦場の義務という苛酷な倫理のうちに現れるのである。
संजय उवाच
The verse highlights how, in the pressure-cooker of war, being obstructed can ignite wrath, and a warrior’s trained skill can become devastating. It implicitly warns that even within kṣatriya-duty, loss of inner restraint rapidly intensifies violence, raising ethical tension between necessary combat and uncontrolled anger.
Sañjaya narrates that Arjuna is being checked by enemy fighters on the battlefield. Enraged, he responds with extraordinary archery, cutting off the heads of chariot-warriors with his arrows—depicting a sudden, brutal turn in the fighting.