Adhyaya 85

Verse 1

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें युधिष्ठिरके सुसज्जित होनेसे सम्बन्ध रखनेवाला बयासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ८२ ॥ अपना छा | अत-४-#क+ तग्रय्शीतितमो<ध्याय: अर्जुनकी प्रतिज्ञाको सफल बनानेके लिये युधिष्ठिरकी श्रीकृष्णसे प्रार्थना और श्रीकृष्णका उन्हें आश्वासन देना संजय उवाच ततो युधिष्छिरो राजा प्रतिनन्द्य जनार्दनम्‌ । उवाच परमप्रीत: कौन्तेयो देवकीसुतम्‌

サンジャヤは言った。ついでクンティーの子、王ユディシュティラは心より歓喜し、デーヴァキーの子ジャナールダナ――シュリー・クリシュナ――に恭しく挨拶して、こう語りかけた。

Verse 2

सुखेन रजनी व्युष्टा कच्चित्‌ ते मधुसूदन । कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवाच्युत,“मधुसूदन! क्या आपकी रात सुखपूर्वक बीती है? अच्युत! क्या आपकी सम्पूर्ण ज्ञानेन्द्रियाँ प्रसन्न हैं?”

「マドゥスーダナよ、夜は安らかに明けたか。アチュタよ、汝の諸感覚はことごとく澄みわたり、静まっているか。」

Verse 3

वासुदेवो5पि तद्युक्त पर्यपृच्छद्‌ युधिष्ठिरम्‌ । ततश्न प्रकृती: क्षत्ता न्यवेदयदुपस्थिता:

サンジャヤは言った。ヴァースデーヴァ（シュリー・クリシュナ）もまた、その時にふさわしくユディシュティラに問いかけた。すると侍従が入って来て、重臣たち――大臣、総司令官、その他の要職の者――が参集し、拝謁を待っていると告げた。

Verse 4

अनुज्ञातश्व राज्ञा स प्रावेशयत तं जनम्‌ । विराटं भीमसेनं च धृष्टद्युम्नं च सात्यकिम्‌

サンジャヤは言った。王の許しを得ると、門番は彼らを中へ導き入れた――ヴィラータ、ビーマセーナ、ドリシュタデュムナ、サーティヤキ、さらに同盟の諸将とドラウパディーの子らである。

Verse 5

चेदिपं धृष्टकेतुं च द्रुपदं च महारथम्‌ | शिखण्डिनं यमौ चैव चेकितानं सकेकयम्‌

サンジャヤは言った。王の許しを得て、門番はチェーディ国王ドリシュタケートゥ、偉大なる戦車武者ドルパダ、シカンディン、双子の兄弟（ナクラとサハデーヴァ）、チェーキターナ、そしてケーカヤの王子を――さらに拝謁に来た他の同盟の勇士たちとともに――中へ導き入れた。

Verse 6

युयुत्सुं चैव कौरव्यं पाञ्चाल्यं चोत्तमौजसम्‌ । युधामन्युं सुबाहुं च द्रौपदेयांश्व॒ सर्वश:

サンジャヤは言った。「また、クル族のユユツ、パンチャーラの勇士ウッタマウジャス、ユダーマニュとスバーフ、さらにドラウパディーの子らすべても—王の許しを得て、門番はこれらの武人を皆、内へと導き入れた。」

Verse 7

एते चान्ये च बहव: क्षत्रिया: क्षत्रियर्षभम्‌ । उपतस्थुर्महात्मानं विविशुश्चासने शुभे,ये तथा और भी बहुत-से क्षत्रियशिरोमणि महात्मा युधिष्ठिरकी सेवामें उपस्थित हुए और सुन्दर आसनपर बैठे

サンジャヤは言った。「これらの者たち、そして他にも多くのクシャトリヤが、クシャトリヤの中の『雄牛』たる大いなる魂（ユディシュティラ）に仕えるため進み出て、入り、吉祥なる座に着いた。」

Verse 8

एकस्मिन्नासने वीरावुपविष्टौ महाबलौ । कृष्णश्न युयुधानश्व महात्मानौ महाद्युती,महाबली और महातेजस्वी महात्मा श्रीकृष्ण और सात्यकि ये दोनों वीर एक ही आसनपर बैठे थे

サンジャヤは言った。「一つの座に、二人の大力の勇士—クリシュナとユユダーナ（サーティヤキ）—が並んで座していた。二人はともに大いなる魂を備え、威光に輝いていた。」

Verse 9

ततो युधिष्ठिरस्तेषां शृण्वतां मधुसूदनम्‌ | अब्रवीत्‌ पुण्डरीकाक्षमाभाष्य मधुरं वच:,तब युधिष्ठिरने उन सब लोगोंके सुनते हुए कमलनयन भगवान्‌ मधुसूदनको सम्बोधित करके मधुर वाणीमें कहा--

そのときユディシュティラは、皆が聞き入る中で、蓮華の眼をもつマドゥスーダナ—クリシュナ—に呼びかけ、柔らかく甘やかな言葉で語った。

Verse 10

एकं॑ त्वां वयमाश्रित्य सहस्राक्षमिवामरा: । प्रार्थयामो जयं युद्धे शाश्वतानि सुखानि च

サンジャヤは言った。「我らはただあなたお一人に寄りすがる—千の眼をもつインドラに神々が帰依するように—この戦における勝利と、永く続く安楽とを願い求める。」

Verse 11

त्वं हि राज्यविनाशं च द्विषद्धिश्न निराक्रियाम्‌ क्लेशांश्व विविधान्‌ कृष्ण सर्वास्तानपि वेद न:

サンジャヤは言った。「おおクリシュナよ、我らに降りかかったすべてを、あなたはよくご存じだ――敵が我らの王国を滅ぼし、我らを辱め、さまざまな苦しみを与えたことを。」

Verse 12

त्वयि सर्वेश सर्वेषामस्माकं भक्तवत्सल | सुखमायत्तमत्यर्थ यात्रा च मधुसूदन,“भक्तवत्सल सर्वेश्वर! मधुसूदन! हम सब लोगोंका सुख और जीवन-निर्वाह पूर्णरूपसे आपके ही अधीन है

サンジャヤは言った。「万有の主にして、帰依者を慈しむお方よ。おおマドゥスーダナよ。我らすべての安寧――喜びも、命の継続さえも――ことごとくあなたに懸かっている。」

Verse 13

स तथा कुरु वार्ष्णेय यथा त्वयि मनो मम । अर्जुनस्य यथा सत्या प्रतिज्ञा स्थाच्चिकीर्षिता,4वार्ष्णेय! हमारा मन आपमें ही लगा हुआ है। अतः आप ऐसा करें, जिससे अर्जुनकी अभीष्ट प्रतिज्ञा सत्य होकर रहे

サンジャヤは言った。「おおヴァールシュネーヤ（クリシュナ）よ。わが心があなたにのみ留まり続け、そしてアルジュナの望む誓いが揺るがず成就して真実となるよう、しかるべくお取り計らいください。」

Verse 14

स भवांस्तारयत्वस्माद्‌ दुःखामर्षमहार्णवात्‌ । पार तितीर्षतामद्य प्लवो नो भव माधव

サンジャヤはマーダヴァに嘆願した。「おおマーダヴァよ。悲嘆と燻る憤りの大海より、我らを渡し給え。今日、彼岸に至らんと願う我らすべてのために、あなたが我らの舟となってください。この危難から救い出せるのは、ただあなたお一人です。」

Verse 15

न हि तत्‌ कुरुते संख्ये रथी रिपुवधोद्यत: । यथा वै कुरुते कृष्ण सारथिर्यत्नमास्थित:,'श्रीकृष्ण! संग्राममें शत्रुवधके लिये उद्यत हुआ रथी भी वैसा कार्य नहीं कर पाता, जैसा कि प्रयत्नशील सारथि कर दिखाता है

サンジャヤは言った。「おおクリシュナよ。戦のただ中では、敵を討たんとする戦車武者でさえ、あなた――御者クリシュナ――が警醒の努力をもって成し遂げるほどのことは成し得ない。」

Verse 16

यथैव सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीन्‌ जनार्दन । तथैवास्मान्‌ महाबाहो वृजिनात्‌ त्रातुमहसि

サンジャヤは言った。「おおジャナールダナよ。あらゆる災厄においてヴリシュニ族を守護するがごとく、同じく、強大なる御腕の方よ、この危難から我らを救い出したまえ。」

Verse 17

त्वमगाधे5प्लवे मग्नान्‌ पाण्डवान्‌ कुरुसागरे । समुद्धर प्लवो भूत्वा शड्खचक्रगदाधर

サンジャヤは言った。「法螺貝・円盤・棍棒を携える主よ。パーンダヴァらは、舟なき深く岸なきクル族の大海に沈みつつある。どうか御身みずから筏となり、彼らを引き上げ、この危難より救い給え。」

Verse 18

नमस्ते देवदेवेश सनातन विशातन । विष्णो जिष्णो हरे कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम,'शत्रुनाशक! सनातन देवदेवेश्वर! विष्णो! जिष्णो! हरे! कृष्ण! वैकुण्ठ! पुरुषोत्तम! आपको नमस्कार है

諸神の主、永遠にして悪を滅する御方よ、汝に礼拝す。ヴィシュヌよ、ジシュヌよ、ハリよ、クリシュナよ、ヴァイクンタよ、プルショーत्तマよ——謹んで帰依し奉る。

Verse 19

नारदस्त्वां समाचख्यौ पुराणमृषिसत्तमम्‌ | वरदं शार््रिणं श्रेष्ठ तत्‌ सत्यं कुरू माधव

サンジャヤは言った。「おおマーダヴァよ。天の聖仙ナーラダは、汝を太古のナーラーヤナ、仙人の中の最勝者、至高にして恩寵を授け、シャールンガの弓を携える者と称えた。おおマーダヴァよ、その宣言を真実として示したまえ。」

Verse 20

इत्युक्त: पुण्डरीकाक्षो धर्मराजेन संसदि । तोयमेघस्वनो वागम्मी प्रत्युवाच युधिछ्िरम्‌

サンジャヤは言った。王の सभाにおいて法王ユディシュティラがかく語るや、蓮華の眼をもつプンダリーカークシャなるクリシュナ—弁舌に秀でた御方—は、雨雲の響きのごとく深く重い声で、ユディシュティラにこのように答えた。

Verse 21

वायुदेव उवाच सामरेष्वपि लोकेषु सर्वेषु न तथाविध: । शरासनधर: कश्चिद्‌ यथा पार्थो धनञज्जय:

風神ヴァーユは言った。「王よ、あらゆる世界において—しかも戦のただ中にあってさえ—そのような弓の達人は見いだせぬ。クンティの子、パールタ・ダナンジャヤ（アルジュナ）のごとく弓を自在に操る者は他にいない。」

Verse 22

वीर्यवानस्त्रसम्पन्न: पराक्रान्तो महाबल: । युद्धशौण्ड: सदामर्षी तेजसा परमो नृणाम्‌,वे शक्तिशाली, अस्त्रज्ञानसम्पन्न, पराक्रमी, महाबली, युद्धकुशल, सदा अमर्षशील और मनुष्योंमें परम तेजस्वी हैं

ヴァーユは言った。「彼は英雄の気力に満ち、武器の奥義をことごとく備える。勇猛にして大いなる力を持つ。戦に巧みで闘志は常に燃え、侮辱を決して許さず、人々の中で最も輝かしい者である。」

Verse 23

स युवा वृषभस्कन्धो दीर्घबाहुर्महाबल: । सिंहर्षभगति: श्रीमान्‌ द्विषतस्ते हनिष्यति

彼は若くして雄牛のごとき肩を持ち、腕は長く、力は大いなる者。歩みは獅子のように堂々として、吉祥の光に満ちる。ゆえに汝の敵を必ず討ち滅ぼすであろう。

Verse 24

अहं च तत्‌ करिष्यामि यथा कुन्तीसुतो<र्जुन: । धार्तराष्ट्रस्य सैन्यानि धक्ष्यत्यग्निरिवेन्धनम्‌

風神ヴァーユは言った。「我もまたそのように働こう。クンティの子アルジュナが、ドリタラーシュトラの一族の軍勢を、火が薪を焼き尽くすがごとく焼き払うために。」

Verse 25

अद्य तं॑ पापकर्माणि क्षुद्रें सौ भद्रघातिनम्‌ । अपुनर्दर्शनं मार्गमिषुशि: क्षेप्स्यतेडर्जुन:

今日、アルジュナは矢をもって、スバドラの子アビマンニュを討った卑劣なる罪業の徒ジャヤドラタを、ひとたび赴けばこの世を再び見ることなき“不帰の道”へと追いやるであろう。

Verse 26

तस्याद्य गृध्रा: श्येनाश्न चण्डगोमायवस्तथा । भक्षयिष्यन्ति मांसानि ये चान्ये पुरुषादका:,आज गीध, बाज, क्रोधमें भरे हुए गीदड़ तथा अन्य नरभक्षी जीव-जन्तु जयद्रथका मांस खायेंगे

風神ヴァーユは言った。「今日、禿鷲と鷹、そして獰猛な山犬（ジャッカル）に加え、ほかの人喰いの獣どもが、彼の肉を貪り食うであろう。」この言葉は戦場の道義的恐怖を際立たせる。暴虐なる非義（アダルマ）は栄誉に結ばれず、屍を啄まれる餌食となるという卑しき末路へ至る—その因果の警告である。

Verse 27

यद्यस्य देवा गोप्तार: सेन्द्रा: सर्वे तथाप्यसौ । राजधानीं यमस्याद्य हत: प्राप्स्यति संकुले

たとえインドラをはじめ諸天のすべてが守護に来ようとも、それでも彼は今日、戦の密集のただ中で討たれ、必ずや閻魔の王都へ至るであろう。この言葉は、戦の業と道義の勢いが熟したとき、定められた死は免れ得ぬことを示す。

Verse 28

निहत्य सैन्धवं जिष्णुरद्य त्वामुपयास्यति । विशोको विज्वरो राजन्‌ भव भूतिपुरस्कृत:,राजन! आज विजयशील अर्जुन जयद्रथको मारकर ही आपके पास आयेंगे, आप ऐश्वर्यसे सम्पन्न रहकर शोक और चिन्ताको त्याग दीजिये

風神ヴァーユは言った。「サインダヴァ（ジャヤドラタ）を討ち果たしたのち、ジシュヌ（アルジュナ）は今日、そなたのもとへ参る。王よ、悲嘆と熱に浮かされた不安を捨てよ。繁栄を先に掲げ、揺るがず立て。」

Verse 83

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि श्रीकृष्णवाक्ये ऋ%यशीतितमो<ध्याय: ।। ८३ ।। इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें श्रीकृष्णवाक्यविषयक तिरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

かくして『シュリー・マハーバーラタ』のドローナ・パルヴァにおける「誓願篇（プラティジュニャー・パルヴァ）」、シュリー・クリシュナの言葉を主題とする第八十五章はここに終わる。（章末の題記、すなわちコロフォンである。）