Droṇa-parva Adhyāya 45: Saubhadra–Lakṣmaṇa-saṃyoga and Kaurava Counter-Encirclement
अपन क्रात बछ। हर: पजञज्चचत्वारिशो< ध्याय: हल ३8 के द्वारा सत्यश्रवा, क्षत्रियसमूह, रुक्मरथ तथा उसके मित्रगणों और सैकड़ों राजकुमारोंका वध और दुर्योधनकी पराजय संजय उवाच आददानस्तु शूराणामायुंष्यभवदार्जुनि: । अन्तकः सर्वभूतानां प्राणान् काल इवागते,संजय कहते हैं--राजन! मृत्युकाल उपस्थित होनेपर जैसे यमराज समस्त प्राणियोंके प्राण हर लेते हैं, उसी प्रकार अर्जुनकुमार अभिमन्यु भी वीरोंकी आयुका अपहरण करते हुए उनके लिये यमराज ही हो गये थे इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें दुर्योधनकी पराजयविषयक पैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४५ ॥। ऑपनआक्राता बछ। अर: षट्चत्वारिशो5 ध्याय: अभिमन्युके द्वारा लक्ष्मण तथा क्राथपुत्रका वध और सेनासहित छ: महारथियोंका पलायन धृतराष्ट उवाच यथा वदसि मे सूत एकस्य बहुभि: सह । संग्रामं तुमुलं घोरं जयं चैव महात्मन:
sañjaya uvāca |
ādadanastu śūrāṇām āyuṁṣyabhavad arjuniḥ |
antakaḥ sarvabhūtānāṁ prāṇān kāla ivāgate ||
サンジャヤは言った。「大王よ、死の刻に“時”(カーラ)があらゆる生きものの命を奪い去るように、アルジュナの子アビマンニュもまた、勇士たちの寿命を奪い、彼らにとって死そのもののごとき存在となった。」
संजय उवाच
The verse highlights the inevitability of death in war: when Time arrives, life is taken without exception. Abhimanyu’s battlefield effectiveness is portrayed as an instrument of that inevitability, reminding the listener that martial glory is inseparable from mortality and the larger workings of fate (kāla).
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Abhimanyu is cutting down many warriors. His onslaught is compared to Death/Time itself, emphasizing the scale and unstoppable nature of his advance at this point in the battle.