Adhyaya 39

Verse 1

अपना बा | अफड-#-कात जा एकोनचत्वारिशोड ध्याय: द्रोणाचार्यके द्वारा अभिमन्युके पराक्रमकी प्रशंसा तथा दुर्योधनके आदेशसे दुःशासनका अभिमन्युके साथ युद्ध आरम्भ करना धृतराष्ट उवाच द्वैधीभवति मे चित्तं द्विया तुष्ट्या च संजय । मम पुत्रस्य यत्‌ सैन्यं सौभद्र: समवारयत्‌

ドリタラーシュトラは言った。「サञ्जयよ、スバドラの子がわが子らの軍勢の進撃を食い止め、押しとどめたと聞いて、我が心は恥と満足とのあいだで二つに裂けている。」

Verse 2

विस्तरेणैव मे शंस सर्व गावल्गणे पुन: । विक्रीडितं कुमारस्य स्कन्दस्येवासुरै: सह

ドリタラーシュトラは言った。「ガーヴァルガナよ、あの若き王子の武勲のすべてを、もう一度、余すところなく詳しく語ってくれ。まるでスカンダがアスラたちと戦場で戯れるかのように。」

Verse 3

गवल्गणनन्दन! जैसे कुमार कार्तिकेयने असुरोंके साथ रणक्रीड़ा की थी, उसी प्रकार कुमार अभिमन्युने जो युद्धका खेल किया था, वह सब मुझसे विस्तारपूर्वक कहो ।।

サञ्जयは語った。「ああ、今より私は、あまりにも凄惨な殺戮の次第を語ろう。いかにして、ただ一人の勇士と多くの強者たちとのあいだに、轟然たる乱戦が起こったのかを。」

Verse 4

अभिमन्यु: कृतोत्साह: कृतोत्साहानरिंदमान्‌ | रथस्थो रथिन: सर्वास्तावकानभ्यवर्षयत्‌,अभिमन्यु युद्धके लिये उत्साहसे भरा था। वह रथपर बैठकर आपके उत्साहभरे शत्रुदमन समस्त रथारोहियोंपर बाणोंकी वर्षा करने लगा

サञ्जयは言った。アビマンニュは闘志に満ち、戦車の上から、汝の戦車武者たち—気魄高く敵を屈する者ども—すべてに矢の雨を浴びせ、武器の激突のただ中で容赦なく追い詰めた。

Verse 5

द्रोणं कर्ण कृपं शल्यं द्रौ्णिं भोजं बृहदूबलम्‌ । दुर्योधनं सौमदत्ति शकुनिं च महाबलम्‌

サञ्जयは言った。アビマンニュは燃える松明を振り回して輪を描くがごとく四方に旋回し、ドローナ、カルナ、クリパ、シャリヤ、ドローナの子アシュヴァッターマ、ボージャ族のクリタヴァルマン、ブリハドバラ、ドゥルヨーダナ、サウマダッティ（ブーリシュラヴァス）、そして大力のシャクニ—さらに多くの王や王子、その多様な軍勢—へ矢を浴びせ続けた。

Verse 6

नानानूपान्‌ नृपसुतान्‌ सैन्यानि विविधानि च । अलातचक्रवत्‌ सर्वाश्वरन्‌ बाणै: समार्पयत्‌

サञ्जयは言った。アビマンニュは燃える火把を輪にして回すように四方へ旋回し、諸国の王子たち、王の子ら、そして多様な軍団へ矢の雨を降らせた。さらに彼は、ドローナ、カルナ、クリパ、シャリヤ、アシュヴァッターマ、ボージャ族のクリタヴァルマン、ブリハドバラ、ドゥルヨーダナ、ブーリシュラヴァス、そして大力のシャクニといった俱盧の第一の勇将たちにさえ、他の多くの王や王子、その雑多な兵力とともに矢を浴びせた。

Verse 7

निध्नन्नमित्रान्‌ सौभद्र: परमास्त्रै: प्रतापवान्‌ | अदर्शयत तेजस्वी दिक्षु सर्वासु भारत

サञ्जयは言った。大勇のサウバドラは、至高の天界の武器によって敵を討ち倒し、武威を燃え立たせた。おおバーラタよ—バーラタの末裔よ—敵陣を滅ぼしつつあるその輝く姿は、あらゆる方角に見え渡った。

Verse 8

तद्‌ दृष्टवा चरितं तस्य सौभद्रस्यामितौजस: । समकम्पन्त सैन्यानि त्वदीयानि सहस्रश:,अमिततेजस्वी अभिमन्युका वह चरित्र देखकर आपके सहस्रों सैनिक भयसे काँपने लगे

サञ्जयは言った。計り知れぬ力をもつスバドラの子アビマンニュの働きを見て、汝の軍勢は幾千となく恐れに震え始めた。

Verse 9

अथाब्रवीन्महाप्राज्ञो भारद्वाज: प्रतापवान्‌ | हर्षेणोत्फुल्लनयन: कृपमाभाष्य सत्वरम्‌

サञ्जयは言った。ついで、威力に富み深い叡智を備えたバーラドヴァージャ（ドローナ）は、歓喜に花開く眼を輝かせ、急ぎクリパに語りかけた。戦場に堅く立ち、巧みな戦技で戦うアビマンニュを見て、ドローナは汝の子の陣営の急所を衝くかのような言葉を発し、戦局を決定的優位へと押し進めた。

Verse 10

घट्टयन्निव मर्माणि पुत्रस्य तव भारत । अभिमन्युं रणे दृष्टवा तदा रणविशारदम्‌

サञ्जयは言った。「バーラタよ、まるで汝の子の急所を打つかのように、ドローナは戦に通じたアビマンニュが戦闘のただ中に堅く立つのを見たとき、至高の知と力を備えたその英雄の眼は喜びに輝いた。若き戦士が戦場に据わったのを見て、ドローナはただちにクリパに語りかけ、汝の子の陣営の弱い神経を押すかのように言葉を放った。」

Verse 11

एष गच्छति सौभद्र: पार्थानां प्रथितो युवा । नन्दयन्‌ सुहृदः सर्वान्‌ राजानं च युधिष्ठिरम्‌

サञ्जयは言った。「見よ、スバドラーの子アビマンニュ――パールタの中に名高い若き英雄――が進みゆき、すべての友誼ある者たちを喜ばせ、また王ユディシュティラをも歓ばせている。」

Verse 12

नकुलं सहदेवं च भीमसेनं च पाण्डवम्‌ | बन्धून्‌ सम्बन्धिनश्चान्यान्‌ मध्यस्थान्‌ सुहृदस्तथा

サञ्जयは言った。「（彼は喜ばせる）ナクラとサハデーヴァ、そしてパーンドゥの子ビー マセーナを。さらに他の親族・縁者、また中立の立場にありながら好意を寄せる友をも。」

Verse 13

नास्य युद्धे सम॑ मन्ये कंचिदन्यं धनुर्थरम्‌ । इच्छन्‌ हन्यादिमां सेनां किमर्थमपि नेच्छति

サञ्जयは言った。「この戦において、彼に並ぶ弓の使い手を他に一人も見ない。もし本気で望むなら、この全軍を滅ぼすことさえできよう。だが、何ゆえか、彼はそれを選ばないのだ。」

Verse 14

द्रोणस्य प्रीतिसंयुक्तं श्रुत्वा वाक्‍्यं तवात्मज: । आर्जुनिं प्रति संक्रुद्धो द्रोणं दृष्टवा स्मयन्निव

サञ्जयは語った。ドローナが明らかな慈愛をこめて発した言葉を聞くや、汝の子（ドゥルヨーダナ）はアルジュナに向けて怒りを燃やした。彼はドローナ・アーチャールヤをちらと見やり、かすかな、ほとんど嘲るような微笑を浮かべて、カルナ、バーリーカ、ドゥフシャーサナ、マドラ王シャリヤ、そして他の大車輪の勇士たちに語りかけた—それは、敬意ある受け止めから、誇りに駆られた策謀的な反応へと転じたことを示していた。

Verse 15

अथ दुर्योधन: कर्णमत्रवीद्‌ बाह्लिकं नृप: । दुःशासन मद्रराजं तांस्तथान्यान्‌ महारथान्‌

サञ्जयは語った。そこでドゥルヨーダナ王は、カルナ、バーリーカ、ドゥフシャーサナ、マドラ王（シャリヤ）、そして他の大車輪の勇士たちに向かって言葉を発した。アビマンニュに関してドローナ・アーチャールヤが慈愛をこめて語ったのを聞き、ドゥルヨーダナは怒りに満ちた。彼はドローナ・アーチャールヤの方を見やり、どこか作り笑いめいた淡い微笑を浮かべて彼らに語った—それは、助言から戦の遂行における苛烈な決意へと転じたことを示していた。

Verse 16

सर्वमूर्धाभिषिक्तानामाचार्यों ब्रह्म॒वित्तम: । अर्जुनस्य सुतं मूढं नायं हन्तुमिहेच्छति

サञ्जयは語った。灌頂を受けた諸王の師であり、ブラフマンを知る者として最上のドローナは、ここでアルジュナの迷える子を討とうとはしない。この言葉は、戦場のただ中にある道義のためらいを示す。戦に身を置く師たる武人であっても、師の倫理と霊知の重みゆえに、道を誤った若者を殺すことを自ら抑えるのである。

Verse 17

न हास्य समरे युद्धोेदन्‍तको5प्याततायिन: । किमज़् पुनरेवान्यो मर्त्य: सत्यं ब्रवीमि व:

サञ्जयは語った。「戦場において、たとえ人殺しの凶徒であっても、ただ戦うだけで敵の『終わり』となるわけではない。まして他のいかなる凡人がそれを成し得ようか。これこそ真実として汝らに告げる。」

Verse 18

'प्रिय सैनिको! मैं आपलोगोंसे सच्ची बात कहता हूँ। यदि ये युद्धमें मारनेके लिये उद्यत हो जायूँ तो इनके सामने यमराज भी युद्ध नहीं कर सकता; फिर दूसरा कोई मनुष्य तो इनके सामने टिक ही कैसे सकता है? ।।

サञ्जयは語った。「愛しき兵たちよ、真実を告げよう。もし彼らがこの戦で殺戮に全力を傾けるなら、死の主ヤマでさえ戦場で彼らに抗し得ぬ。まして他の人間が、どうして彼らの前に踏みとどまれようか。だが彼らはアルジュナの子を守っている。アルジュナが彼らの弟子だからだ。弟子と子は本来いとしいもの。正しき者にとっては、いとしき者の子らまでもまた愛おしいのである。」

Verse 19

संरक्ष्यमाणो द्रोणेन मन्यते वीर्यमात्मन: । आत्मसम्भावितो मूढस्तं प्रमथ्नीत मा चिरम्‌

サンジャヤは言った。「ドローナに守られているがゆえに、彼は己の武勇こそ至高と思い込んでいる。自負に膨れた迷妄のアビマンニュを――ためらうことなく、ただちに皆で打ち砕け。」

Verse 20

एवमुक्तास्तु ते राज्ञा सात्वतीपुत्रमभ्ययु: । संरब्धास्ते जिघांसन्तो भारद्वाजस्य पश्यत:

サンジャヤは言った。王にそう告げられるや、彼らの武者はサートヴァティの子へと突進した。憤激し、殺意を燃やして、バーラドヴァージャ（ドローナ）が見守るその前で彼に襲いかかった。

Verse 21

दुःशासनस्तु तच्छूत्वा दुर्योधनवचस्तदा । अब्रवीत्‌ कुरुशार्दूल दुर्योधनमिदं वच:,कुरुश्रेष्ठ उस समय दुर्योधनके उपर्युक्त वचनको सुनकर दुःशासनने उससे यह बात कही--

サンジャヤは言った。その時、ドゥフシャーサナはドゥルヨーダナの言葉を聞くと、再び彼に向かい、クル族の猛虎ドゥルヨーダナにこう告げた。

Verse 22

अहमेनं हनिष्यामि महाराज ब्रवीमि ते । मिषतां पाण्डुपुत्राणां पजचालानां च पश्यताम्‌,“महाराज! मैं आपसे (प्रतिज्ञापूर्वक) कहता हूँ। मैं पांचालों और पाण्डवोंके देखते- देखते इस अभिमन्युको मार डालूँगा

サンジャヤは言った。「大王よ、固き誓いとして申し上げる。パーンドゥの子らとパンチャーラの者たちが見守るその前で――まさに彼らの眼前で――このアビマンニュを討ち取ってみせよう。」

Verse 23

ग्रसिष्याम्यद्य सौभद्रं यथा राहुर्दिवाकरम्‌ । उत्क्कुश्य चाब्रवीद्‌ वाक्‍्यं कुरुराजमिदं पुन:,'जैसे राहु सूर्यपर ग्रहण लगाता है, उसी प्रकार आज मैं सुभद्राकुमार अभिमन्युको ग्रस लूँगा।।

サンジャヤは言った。「今日、我はスバドラの子を、羅睺が太陽を呑み込むがごとく呑み尽くしてみせる。」そう言うと彼は大音声で咆哮し、再びクル王ドゥルヨーダナにこのように告げた。

Verse 24

श्रुत्वा कृष्णौ मया ग्रस्तं सौभद्रमतिमानिनौ । गमिष्यत: प्रेतलोक॑ जीवलोकान्न संशय:

サञ्जयは言った。「スバドラの子アビマンニュが、我によってカーラ（死）の口に呑まれた――すなわち討たれた――と聞けば、武勇を誇る二人の『クリシュナ』、アルジュナとクリシュナは、必ずや生者の世を去り、死者の世へ赴くであろう。疑いはない。」

Verse 25

तौ च श्रुत्वा मृतौ व्यक्त पाण्डो: क्षेत्रोद्भवा: सुता: । एकाह्वा ससुद्॒द्वर्गा: क्लैब्याद्धास्यन्ति जीवितम्‌

サञ्जयは言った。「あの二人が確かに討たれたと聞けば、パーンドゥの『田』に生まれた四人の子—四パーンダヴァ—は、友党の者どもと共に、臆病ゆえに一日のうちに命を捨てるであろう。」

Verse 26

तस्मादस्मिन्‌ हते शत्रौ हता: सर्वेडहितास्तव । शिवेन मां ध्याहि राजन्नेष हन्मि रिपूंस्तव

サञ्जयは言った。「ゆえに、この敵が討たれれば、汝に逆らう者は皆、滅びたも同然となろう。王よ、我が安泰と吉祥を思え。今この時にも、汝の敵を打ち倒してみせる。」

Verse 27

एवमुक्‍क्त्वानदद्‌ राजन पुत्रो दुःशासनस्तव । सौभद्रमभ्ययात्‌ क्रुद्ध: शरवर्षरवाकिरन्‌

サञ्जयは言った。「大王よ、そう言い終えると、汝の子ドゥフシャーサナは大音声に咆哮した。怒りに燃え、サウバドラ（アビマンニュ）へまっすぐ進み、轟く矢の雨を浴びせつつ迫った。」

Verse 28

तमतिक्ुद्धमायान्तं तव पुत्रमरिंदम: । अभिमन्यु: शरैस्तीक्ष्णै: षड्विंशत्या समार्पयत्‌,आपके पुत्रको अत्यन्त कुपित हो आते देख शत्रुसूदून अभिमन्युने छब्बीस पैने बाणोंद्वारा उसे घायल कर दिया

サञ्जयは言った。「汝の子が激怒して迫るのを見て、敵を屈するアビマンニュは、鋭き矢二十六本をもってこれに浴びせ、突進するその身を傷つけた。」

Verse 29

दुःशासनस्तु संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुड्जर: । अयोधयत सौभद्रमभिमन्युश्न तं रणे,मदकी धारा बहानेवाले गजराजके समान क्रोधमें भरा हुआ दुःशासन उस रफक्षेत्रमें अभिमन्युसे और अभिमन्यु दुःशासनसे युद्ध करने लगे

サンジャヤは言った。「ドゥフシャーサナは、発情期に狂う雄象のごとく怒りに燃え、戦場にてサウバドラ（アビマンニュ）に挑みかかった。かくしてその野において、アビマンニュとドゥフシャーサナは互いに刃を交えた。」

Verse 30

तौ मण्डलानि चित्राणि रथाभ्यां सव्यदक्षिणम्‌ । चरमाणावयुध्येतां रथशिक्षाविशारदौ,रथयुद्धकी शिक्षामें निपुण वे दोनों योद्धा अपने रथोंद्वारा दायें-बायें विचित्र मण्डलाकार गतिसे विचरते हुए युद्ध करने लगे

サンジャヤは言った。「戦車戦の教えに通暁した二人の巧みな御者は、戦車をもって妙なる輪のごとき円環を描きつつ戦い始めた。ある時は左へ、ある時は右へと転じ、激戦のただ中にあっても制御された動きの妙を示した。」

Verse 31

अथ पणवमृदड्डदुन्दुभीनां क्रकचमहानकभेरिझर्झराणाम्‌ । निनदमतिभूृशं नराः प्रचक्रु- लवणजलोद्धवर्सिहनादमिश्रम्‌

その時、人々はパナヴァ、ムリダンガ、ドゥンドゥビ、クラカチャ、マハーナカ、ベーリー、ジャルジャラを打ち鳴らし、きわめて凄まじい轟音を起こした。その響きには、法螺貝（シャンク）の音と、獅子の咆哮にも似た叫び声が交じっていた。

Verse 39

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि दु:ःशासनयुद्धे एकोनचत्वारिंशो5ध्याय:

かくして『シュリー・マハーバーラタ』ドローナ・パルヴァのうち、「アビマンニュ殺害章」に属する、ドゥフシャーサナとの戦いを語る第三十九章は終わる。