Shloka 51

कुरव: कर्ण कर्णेति हाहेति च विचुक्रुशु: । कौरव-सैनिकोंके रथ टूट-फ़ूटकर बिखर गये। उनकी विचित्र अवस्था हो गयी। वे प्रायः: युद्धसे विमुख हो गये और “हा कर्ण, हा कर्ण” कहकर पुकारने लगे ।। ५० ई ।। तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय शरणैषिणाम्‌

kuravāḥ karṇa karṇeti hāheti ca vicukruśuḥ | tam ādhirathir ākrandaṃ vijñāya śaraṇaiṣiṇām |

サञ्जयは語った。「クル族は『カルナ、カルナ!』と幾度も叫び、また『ああ、ああ!』と嘆きの声を上げた。彼らの戦車は砕け散って四方に散乱し、陣は奇妙に乱れた。多くは戦を背にし、絶望のうちにカルナを呼び求めた。その避難を求める者たちの嘆きを聞き、アディラタの子(カルナ)は彼らの窮状を悟った。」

कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
कर्णO Karna
कर्ण:
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
कर्णेति“Karna”, thus
कर्णेति:
TypeIndeclinable
Rootकर्ण + इति
हाalas!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
आहेति“ah/alas”, thus
आहेति:
TypeIndeclinable
Rootआह + इति
and
:
TypeIndeclinable
Root
विचुक्रुशुःcried out
विचुक्रुशुः:
TypeVerb
Rootवि + क्रुश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आधिरथिःAdhirathi (Karna)
आधिरथिः:
Karta
TypeNoun
Rootआधिरथि
FormMasculine, Nominative, Singular
आक्रन्दम्cry, lamentation
आक्रन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootआक्रन्द
FormMasculine, Accusative, Singular
विज्ञायhaving understood/known
विज्ञाय:
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
शरणैषिणाम्of those seeking refuge
शरणैषिणाम्:
TypeNoun
Rootशरणैषिन्
FormMasculine, Genitive, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kuravaḥ (Kurus/Kauravas)
K
Karṇa (Ādhirathi, son of Adhiratha)
C
chariots (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical and psychological reality of war: when order collapses, warriors seek refuge in a perceived protector. It underscores how leadership and reputation become moral and strategic anchors for frightened troops, and how fear can turn fighters away from their duty (kṣātra-dharma) when confidence breaks.

On the battlefield, the Kaurava forces are thrown into disarray—chariots are broken, formations scatter, and many withdraw from fighting. In panic they cry out repeatedly for Karṇa. Karṇa, hearing the desperate lament of those seeking protection, realizes their distress and the need for his intervention.