Previous Verse
Next Verse

Shloka 107

भीम॑ प्रैक्षत स द्रोौणि: शरानस्यन्तमन्तिकात्‌ । शरद्यहर्मध्यगतो दीप्तार्चिरिव भास्कर:,तत्पश्चात्‌ सुवर्णभूषित विशाल धनुषको खींचकर निकटसे बाणोंकी वर्षा करते हुए भीमसेनकी ओर अभश्व॒त्थामाने देखा। वह शरद-ऋतुके मध्याह्नकालमें प्रचण्ड किरणोंवाले सूर्यदेवके समान प्रकाशित हो रहा था

sañjaya uvāca | bhīmaṃ praikṣata sa drauṇiḥ śarān asyantam antikāt | śarady-ahar-madhya-gato dīptārcir iva bhāskaraḥ |

サンジャヤは言った。ドローナの子ドローニ(アシュヴァッターマン)は、至近から矢の雨を放つビーマを凝視した。アシュヴァッターマンは秋の真昼の太陽のごとく、猛き光線を燃え立たせて輝き—戦場においてダルマが争われるとき、武の冴えがいかに恐るべき光芒となるかを示していた。

भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रैक्षतlooked at, beheld
प्रैक्षत:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रौणिःDrona's son (Ashvatthaman)
द्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Accusative, Plural
अस्यन्तम्shooting (arrows)
अस्यन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootअस् (क्षेपणे)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular
अन्तिकात्from near, at close range
अन्तिकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Ablative, Singular
शरदिin autumn
शरदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरद्
FormFeminine, Locative, Singular
अहर्मध्यगतःhaving reached midday
अहर्मध्यगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअहर्मध्य-गत
FormMasculine, Nominative, Singular
दीप्तार्चिःhaving blazing rays/flames
दीप्तार्चिः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीप्त-अर्चिस्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भास्करःthe sun
भास्करः:
Karta
TypeNoun
Rootभास्कर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Drauṇi (Aśvatthāman)
B
Bhīma (Bhīmasena)
A
arrows (śara)
S
sun (Bhāskara)

Educational Q&A

The verse highlights how martial brilliance can appear awe-inspiring—likened to the autumn midday sun—yet it unfolds within a war where righteousness is under strain. It invites reflection on the difference between sheer power/tejas and the ethical direction (dharma) in which that power is employed.

Sañjaya describes Aśvatthāman (Drauṇi) watching Bhīma at close quarters as Bhīma showers arrows. Aśvatthāman is portrayed as radiantly formidable, shining like the sun at autumn noon, emphasizing the intensity of the duel-like battlefield moment.