Previous Verse
Next Verse

Shloka 296

द्रोणपर्व — अध्याय १६२: प्रातःसंध्यायां युद्धप्रवृत्तिः तथा रजोमेघे संमूढता

मध्वर्थिन इवोद्दामा भ्रमरा: पुष्पितं ट्रुमम्‌ । सुवर्णमय पंख और स्वच्छ धारवाले, सबके शरीरोंको विदीर्ण करनेमें समर्थ वे शीघ्रगामी बाण श्रेणीबद्ध होकर अश्वत्थामाके शरीरमें वैसे ही घुस गये, जैसे मधुके लोभी उद्दाम भ्रमर फूले हुए वृक्षपर बैठ जाते हैं

madhvarthina ivoddāmā bhramarāḥ puṣpitaṃ drumam | suvarṇamaya-paṅkhāḥ svaccha-dhārāvalāḥ sarva-śarīra-vidāraṇa-samarthāḥ śīghragāmā bāṇāḥ śreṇībaddhāḥ aśvatthāmanaḥ śarīre tathā praviśan yathā madhulubdhā uddāmā bhramarāḥ phullite drume niṣīdanti ||

サञ्जयは言った。「蜜を貪る狂おしい蜂の群れが花咲く木に群がるように、金の羽根を備え、澄んだ刃を持ち、疾く、身を裂く力ある矢が、整然たる斉射となってアシュヴァッターマの身に突き立った。」

मधु-अर्थिनःseeking honey
मधु-अर्थिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उद्दामाःimpetuous, unrestrained
उद्दामाः:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्दाम
FormMasculine, Nominative, Plural
भ्रमराःbees
भ्रमराः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रमर
FormMasculine, Nominative, Plural
पुष्पितम्flowering, in bloom
पुष्पितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुष्पित
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रुमम्tree
द्रुमम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Aśvatthāman
A
arrows (bāṇāḥ)
B
bees (bhramarāḥ)
B
blossoming tree (puṣpitaḥ drumaḥ)

Educational Q&A

The verse uses a natural simile to show how, once war’s momentum takes hold, violence can become relentless and orderly—like bees drawn irresistibly to nectar. Ethically, it hints at the tragedy of conflict: skill and force operate efficiently, while compassion and restraint struggle to intervene.

Sañjaya describes a concentrated volley of swift, sharp, golden-feathered arrows striking and entering Aśvatthāman’s body in ranks, comparing their convergence to bees swarming onto a blossoming tree for honey.