Next Verse

Shloka 1

अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa

Chapter 161

ऑपनआक्रा बछ। लि, एकोनषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय: अभश्रत्थामाका कर्णको मारनेके लिये उद्यत होना, दुर्योधनका उसे मनाना, पाण्डवों और पाज्चालोंका कर्णपर आक्रमण, कर्णका पराक्रम, अर्जुनके द्वारा कर्णकी पराजय तथा दुर्योधनका अश्वत्थामासे पांचालोंके वधके लिये अनुरोध संजय उवाच तथा परुषितं दृष्टवा सूतपुत्रेण मातुलम्‌ | खड्गमुद्यम्य वेगेन द्रौणिरभ्यपतद्‌ द्रुतम्‌,संजय कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार अपने मामाके प्रति सूतपुत्र कर्णको कटु वचन सुनाते देख अश्वत्थामा बड़े वेगसे तलवार उठाकर तुरंत कर्णपर टूट पड़ा

sañjaya uvāca | tathā paruṣitaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa mātulam | khaḍgam udyamya vegena drauṇir abhyapatad drutam ||

サンジャヤは言った。「王よ、このようにして御者の子カルナが母方の叔父に辛辣な言葉を浴びせるのを見て、ドローナの子アシュヴァッターマは剣を取り上げ、突如として燃え上がる憤怒に駆られ、たちまち疾走してカルナに襲いかかった。」

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
परुषितम्harshly spoken (words)
परुषितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरुषित
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada-usage
सूतपुत्रेणby the charioteer's son (Karna)
सूतपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
मातुलम्maternal uncle
मातुलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातुल
FormMasculine, Accusative, Singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
TypeVerb
Rootउद्-यम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada-usage
वेगेनwith speed, swiftly
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
द्रौणिःDrona's son (Ashvatthama)
द्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यपतत्rushed upon, sprang at
अभ्यपतत्:
TypeVerb
Rootअभि-पत्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
द्रुतम्quickly, at once
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुत

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
K
Karna
A
Ashvatthama
S
Sword (khaḍga)
D
Drona (by patronymic drauṇiḥ)

Educational Q&A

Harsh speech (paruṣa-vākya) and wounded pride can ignite immediate violence even among allies; ethical restraint in words and anger-control are crucial, especially in war where impulsive acts can unravel duty and cohesion.

Sanjaya reports that Aśvatthāmā, seeing Karṇa speak bitterly to his maternal uncle, instantly brandishes a sword and rushes at Karṇa, signaling an internal clash within the Kaurava camp.