Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

पुत्रपौत्रै: परिवृतो भ्रातृभिश्रेन्द्रविक्रमै: । स्यालस्तव महाबाहुर्वजसंहननो युवा,समस्त शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ और वज्रके समान सुदृढ़ शरीरवाला आपका नवयुवक साला महाबाहु शकुनि भी अत्यन्त कुपित हो इन्द्रके समान पराक्रमी भाइयों तथा पुत्र- पौत्रोंसे घिरकर वहाँ आ पहुँचा

sañjaya uvāca | putrapautraiḥ parivṛto bhrātṛbhiś cendrāvikramaiḥ | śyālas tava mahābāhur vajrasaṃhanano yuvā śakuniḥ samastaśastradhāriṇāṃ śreṣṭho 'tyantaṃ kupito 'pi tatra samupāgataḥ ||

サンジャヤは言った。「そなたの義弟シャクニは—若くして豪腕、身は引き締まり金剛のごとく堅く、武器を執る者の中でも第一—大いなる憤怒を帯びてそこへ到来した。インドラにも比すべき武勇の兄弟と、子や孫に囲まれてである。この光景は、血縁の絆と武威への誇りが怒りをいよいよ煽り、家の系譜まるごとを戦の奔流へ引きずり込むことを示している。」

पुत्रपौत्रैःby sons and grandsons
पुत्रपौत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र + पौत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिवृतःsurrounded
परिवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि√वृ (वृञ्) → परिवृत
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातृभिःby brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
इन्द्रविक्रमैःwith Indra-like prowess
इन्द्रविक्रमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootइन्द्र + विक्रम
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्यालःbrother-in-law
स्यालः:
Karta
TypeNoun
Rootस्याल
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you/your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + बाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
वज्रसंहननःhaving a body as hard as a thunderbolt
वज्रसंहननः:
Karta
TypeAdjective
Rootवज्र + संहनन
FormMasculine, Nominative, Singular
युवाyoung
युवा:
Karta
TypeAdjective
Rootयुवन्
FormMasculine, Nominative, Singular

सयजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tava')
Ś
Śakuni
Ś
Śakuni's brothers
Ś
Śakuni's sons and grandsons
I
Indra (as a comparison)

Educational Q&A

The verse highlights how anger, when reinforced by family backing and pride in strength, rapidly escalates violence. It implicitly warns that clan loyalty without ethical restraint can become a vehicle for adharma in wartime.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Śakuni, furious and confident in his martial capacity, comes to the battlefield area accompanied by his powerful brothers and by his descendants, signaling a coordinated, family-backed surge into the conflict.