Shloka 8
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
उनके घूमते हुए रथरूपी मेघमण्डलमें सुवर्णभूषित धनुष विद्युतके समान बारंबार प्रकाशित दिखायी देता था ।। स वीर: सत्यवान् प्राज्ञो धर्मनित्य: सदा पुन: । युगान्तकालवद्ू घोरां रौद्रां प्रावर्तयन्नदीम्,उन सत्यपरायण परम बुद्धिमान् तथा नित्य धर्ममें तत्पर रहनेवाले वीर द्रोणाचार्यने उस रणक्षेत्रमें प्रलय-कालके समान अत्यन्त भयंकर रक्तकी नदी प्रवाहित कर दी
sa vīraḥ satyavān prājño dharmanityaḥ sadā punaḥ | yugāntakālavadd ghorāṃ raudrāṃ prāvartayannadīm ||
サञ्जयは語った。真実を守り、慧眼を備え、つねにダルマに堅く立つ勇士ドローナ・アーチャールヤは、戦場において、劫末の滅びの洪水にも似た、恐るべき憤怒の河を動かし始めた。彼の猛攻のあとには血が奔流となって流れたのである。この比喩は、ダルマを旨とする戦士であっても、武の義務と忠誠に縛られるとき、戦争における破滅的暴力の器となりうることを示している。
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes Droṇa’s personal virtues—truthfulness, wisdom, and steadiness in dharma—with the terrifying outcomes of battlefield duty. It highlights a central Mahābhārata tension: adherence to one’s role and allegiance can still generate immense harm, urging reflection on responsibility, the limits of duty, and the moral cost of war.
Sanjaya describes Droṇācārya’s devastating combat. Through the metaphor of a dreadful, wrathful river—likened to end-of-age destruction—he conveys that Droṇa’s assault causes bloodshed on a massive scale, transforming the battlefield into a scene of near-apocalyptic carnage.