Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

द्रोणपर्व — अध्याय 128: दुर्योधनस्य परसेनाप्रवेशः

Duryodhana’s Incursion and the Tumult of Battle

कश्मलं प्राविशद्‌ राजा बहु तत्र समादिशन्‌ | भीमसेनके पास पहुँचकर राजा युधिष्ठिर समयोचित कर्तव्यका चिन्तन करने लगे और वहाँ बहुत कुछ कहते हुए वे मूर्छित-से हो गये || २८ ई ।। स कश्मलसमाविष्टो भीममाहूय पार्थिव:

kaśmalaṁ prāviśad rājā bahu tatra samādiśan | bhīmasenake pāsa pahuṁcakara rājā yudhiṣṭhira samayocita kartavyakā cintana karane lage aura vahāṁ bahuta kucha kahate hue ve mūrcchita-se ho gaye || sa kaśmalasamāviṣṭo bhīmam āhūya pārthivaḥ ||

サञ्जयは語った。王は痛ましい道義の迷妄にとらわれ、その場で多くの指図を下しつつビーマセーナのもとへ赴いた。ユディシュティラ王は、その時にふさわしい義務とは何かを思案し始めたが、その状態で言葉を重ねるうち、まるで気を失いかけた。かくして混乱と苦悩に圧され、地上の王はビーマを呼び寄せた。

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्मल-समाविष्टःovercome/possessed by delusion (faintness)
कश्मल-समाविष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootकश्मलसमाविष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
आहूयhaving called/summoned
आहूय:
TypeVerb
Rootआह्वा
FormAbsolutive (Gerund)
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīmasena (Bhīma)

Educational Q&A

Even a righteous leader like Yudhiṣṭhira can be overtaken by kaśmala—ethical confusion and grief—amid war; the verse highlights the necessity of situational discernment (samayocita kartavya) and seeking support from capable allies when judgment is strained.

Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira, distressed and mentally clouded, goes to Bhīma, gives many instructions, deliberates on the proper course of action for the moment, and then becomes as if faint, after which he calls Bhīma.