Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः

Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis

रथशिक्षां तु दाशाहों दर्शयामास वीर्यवान्‌ | उत्तमाधममध्यानि मण्डलानि विदर्शयन्‌,दशाह्वंशी परम पराक्रमी भगवान्‌ श्रीकृष्ण उत्तम, मध्यम और अधम तीनों प्रकारके मण्डल दिखाते हुए अपनी उत्तम रथ शिक्षाका प्रदर्शन करते थे

sañjaya uvāca | rathaśikṣāṃ tu dāśārho darśayāmāsa vīryavān | uttamādhamamadhyāni maṇḍalāni vidarśayan ||

サञ्जयは言った。勇力あるダーシャールハ(聖クリシュナ)は戦車操縦の奥義を示し、車輪の旋回と機動のすべて—上・中・下の三種—を余すところなく披露した。戦のただ中にあって、これは技を誇るための技ではない。速度と進路と危険を規律によって制し、味方を守り、暴力に対しても節度と責任をもって応ずるための統御なのである。

रथशिक्षाम्chariot-training/instruction
रथशिक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथशिक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
दाशार्हम्the Dāśārha (Krishna)
दाशार्हम्:
Karma
TypeNoun
Rootदाशार्ह
FormMasculine, Accusative, Singular
दर्शयामासshowed/demonstrated
दर्शयामास:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPerfect (Periphrastic), 3rd, Singular, Parasmaipada
वीर्यवान्valorous, mighty
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमbest (types)
उत्तम:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Plural
अधमlowest (types)
अधम:
Karma
TypeAdjective
Rootअधम
FormNeuter, Accusative, Plural
मध्यानिmiddling (types)
मध्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootमध्य
FormNeuter, Accusative, Plural
मण्डलानिcircles/rings (maneuvering-circuits)
मण्डलानि:
Karma
TypeNoun
Rootमण्डल
FormNeuter, Accusative, Plural
विदर्शयन्showing, displaying
विदर्शयन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-दृश्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śrī Kṛṣṇa (Dāśārha)
C
chariot (ratha)
M
maṇḍala (chariot-circling maneuvers)

Educational Q&A

Even in warfare, excellence must be governed by discipline and responsibility: Kṛṣṇa’s charioteering skill represents controlled power used for protection and strategic restraint, not reckless display.

Sañjaya reports that Kṛṣṇa demonstrates advanced chariot maneuvers—circling patterns of varying grades (superior, middling, inferior)—showing his consummate command of battlefield driving and tactics.