Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava

गजकण्टकसंनद्धं वज्ेणेव शिलोच्चयम्‌ । भीष्म कंकपत्रसे युक्त बहुसंख्यक तीखे बाणोंको युद्धमें बिखेर रहे थे। वे एक ही पंखयुक्त सीधे बाणसे लोहेकी झूलसे युक्त हाथीको भी विदीर्ण कर डालते थे। जैसे इन्द्र महान्‌ पर्वतको अपने वज्ञसे विदीर्ण कर देते हैं || ३० हू ।। दौ त्रीनपि गजारोहान्‌ पिण्डितान्‌ वर्मितानपि

gajakantakasaṃnaddhaṃ vajreṇeva śilocchayam | bhīṣmaḥ kaṅkapatrase yuktaṃ bahusaṃkhyaka-tīkṣṇa-bāṇān yuddhe bikhērayan iva | sa eka eva pakṣayuktena sṛjā bāṇena lohajhūlāsayuktaṃ hastinam api vidīrya pātayām āsa | yathendraḥ mahāparvataṃ svavajreṇa vidārayati ||

サンジャヤは言った――ビーシュマは戦場に鋭い矢を嵐のごとく撒き散らし、鉄の装具と刺突具を備えた戦象すら射抜いた。羽根を備えた一本の真っ直ぐな矢で、その戦象をも裂き割ることができた――それは、インドラが金剛杵(ヴァジュラ)で大山を断ち割るがごとくであった。

गजकण्टकसंनद्धम्bound/armoured with elephant-spikes (iron trappings)
गजकण्टकसंनद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगजकण्टक-संनद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootवज्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
शिलोच्चयम्a heap/mass of rocks; a mountain
शिलोच्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिलोच्चय
FormMasculine, Accusative, Singular
द्वौtwo
द्वौ:
Karma
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Accusative, Dual
त्रीन्three
त्रीन्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गजारोहान्elephant-riders
गजारोहान्:
Karma
TypeNoun
Rootगजारोह
FormMasculine, Accusative, Plural
पिण्डितान्clustered together/packed
पिण्डितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपिण्डित
FormMasculine, Accusative, Plural
वर्मितान्armoured
वर्मितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर्मित
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
I
Indra
V
vajra (thunderbolt)
W
war-elephant (hastin/gaja)
M
mountain/rock-mass (śilocchaya/mahāparvata)
A
arrows (bāṇa)

Educational Q&A

The verse highlights how extraordinary martial power can become an instrument of massive harm in war; it implicitly invites reflection on the ethical gravity of battlefield violence even when performed under kṣatriya-duty.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma is showering sharp arrows and can pierce even heavily armored war-elephants, likening his force to Indra splitting a mountain with the thunderbolt.