Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

भीमसेनस्य गदायुद्ध-प्रभावः

The Battlefield Impact of Bhīmasena’s Mace Combat

धृष्टय्युम्न॑ तु संयुक्त द्रौणिना वीक्ष्य भारत । सौभद्रो5भ्यपतत्‌ तूर्ण विकिरन्‌ निशितान्‌ शरान्‌,भरतनन्दन! धृष्टद्युम्नको अश्वत्थामाके साथ भिड़ा हुआ देख सुभद्रानन्दन अभिमन्यु भी पैने बाण बिखेरता हुआ तुरंत वहाँ आ पहुँचा

dhṛṣṭadyumnaṁ tu saṁyuktaṁ drauṇinā vīkṣya bhārata | saubhadro ’bhyapatat tūrṇaṁ vikirann niśitān śarān bharatanandana ||

サンジャヤは言った。おおバーラタよ、ドリシュタデュムナがドラウニ(アシュヴァッターマ)と組み合って戦っているのを見て、スバドラーの子アビマンニュは、鋭い矢を散らしつつ、たちまち駆けつけた。

धृष्टद्युम्नम्Dhrishtadyumna (as object seen)
धृष्टद्युम्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संयुक्तम्engaged/locked in combat
संयुक्तम्:
TypeAdjective
Rootसंयुक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रौणिनाwith Drona's son (Ashvatthaman)
द्रौणिना:
Karana
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Instrumental, Singular
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
TypeVerb
Root√ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund)
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
सौभद्रःthe son of Subhadra (Abhimanyu)
सौभद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसौभद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यपतत्rushed/fell upon (attacked)
अभ्यपतत्:
TypeVerb
Root√पत्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
विकिरन्scattering
विकिरन्:
TypeVerb
Rootवि+√कॄ
FormPresent active participle, Singular, Masculine, Nominative
निशितान्sharp
निशितान्:
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine, Accusative, Plural
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Accusative, Plural
भरतनन्दनO delight of the Bharatas
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna
D
Drauṇi (Aśvatthāman)
A
Abhimanyu (Saubhadra)
S
Subhadrā
B
Bharata (dynastic epithet)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: when an ally is engaged in a dangerous duel, a warrior’s ethical duty includes swift support, courage, and protection of one’s side through decisive action.

Sañjaya reports that Abhimanyu, seeing Dhṛṣṭadyumna fighting Aśvatthāman, immediately charges in and showers sharp arrows, reinforcing the Pāṇḍava effort at that point in the battle.