Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

एतद्‌ वाक्‍्यं सौहृददादापगेयो मध्ये राज्ञां भारतं श्रावयित्वा । तूष्णीमासीच्छल्यसंतप्तमर्मा योज्यात्मानं वेदनां संनियम्य,गंगानन्दन भीष्म समस्त राजाओंके बीच सौहार्दवश दुर्योधनको यह बात सुनाकर मौन हो गये। बाणोंसे उनके मर्मस्थलोंमें अत्यन्त पीड़ा हो रही थी। उन्होंने उस व्यथाको किसी प्रकार काबूमें करके अपने मनको परमात्माके चिन्तनमें लगा दिया

etad vākyaṃ sauhṛdadād āpageyo madhye rājñāṃ bhārataṃ śrāvayitvā | tūṣṇīm āsīc chalyasaṃtaptamarmā yojyātmānaṃ vedanāṃ saṃniyamya ||

サञ्जयは言った。善意から、集まった諸王のただ中で、ガンガーの子ビーシュマはその言葉をドゥルヨーダナに告げ、やがて沈黙した。矢の痛みが急所を焼くように苛んだが、それでも苦痛を抑え、心を収めて至上のアートマンへの観想に据えた。

एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वाक्यम्statement, speech
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
सौहृदात्out of friendship, from goodwill
सौहृदात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसौहृद
FormNeuter, Ablative, Singular
आपगेयःson of the river (Bhishma)
आपगेयः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootआपगेय
FormMasculine, Nominative, Singular
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमध्य
Formtrue
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
भारतंO Bharata / Bharata (addressed)
भारतं:
Karma
TypeNoun
Rootभारत
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रावयित्वाhaving caused to hear, having told
श्रावयित्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (causative: श्रावय)
FormAbsolutive (त्वा), Active, Non-finite
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
Formtrue
आसीत्was, remained
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
शल्यसंतप्तमर्माwhose vital parts were tormented by arrows
शल्यसंतप्तमर्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootशल्य-संतप्त-मर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
योज्यhaving yoked, having applied
योज्य:
TypeVerb
Rootयुज्
FormAbsolutive (ल्यप्), Active, Non-finite
आत्मानम्himself, the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
वेदनाम्pain, suffering
वेदनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदना
FormFeminine, Accusative, Singular
संनियम्यhaving restrained, having controlled
संनियम्य:
TypeVerb
Rootनि-यम् (with सम्: संनियम्य)
FormAbsolutive (ल्यप्), Active, Non-finite

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
D
Duryodhana
G
Gaṅgā
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)
A
assembled kings (rājānaḥ)