Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्र धर्मज्ञैर्बहुभिव॒ते | उज्छवृत्तिद्विज: कश्चित् कापोतिरभवत् तदा,कुछ दिनों पहलेकी बात है, धर्मक्षेत्र कुरुक्षेत्रमें, जहाँ बहुत-से धर्मज्ञ महात्मा रहा करते हैं, कोई ब्राह्मण रहते थे। वे उज्छवृत्तिसे अपना जीवन-निर्वाह करते थे। कबूतरके समान अन्नका दाना चुनकर लाते और उसीसे कुटुम्बका पालन करते थे
Nakula uvāca | dharmakṣetre kurukṣetre dharmajñair bahubhir vṛte | ucchavṛttir dvijaḥ kaścit kāpotir abhavat tadā |
ナクラは言った。「ダルマの地クルクシェートラ――多くの仙人や法(ダルマ)に通じた者たちが集うその地に、かつて一人のバラモンが住んでいた。彼は落ち穂を拾って生計を立て、鳩のように散った穀粒をついばみ集め、そのわずかな糧で家族を養っていた。」
नकुल उवाच
The verse foregrounds dharmic living through restraint and contentment: a brāhmaṇa sustains his family without exploitation, taking only what is left over, exemplifying ethical livelihood (ājīvika) and humility even while remaining a householder.
Nakula begins a moral tale set in sacred Kurukṣetra, introducing an unnamed brāhmaṇa who lives by gleaning scattered grains ‘like a pigeon’ and supports his household through this austere, non-possessive way of life.