Shloka 54

Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)

Devanagari script

तया स सम्यक्‌ प्रतिनन्दितस्तत- स्तथैव सर्वर्विदुरादिभिस्तथा । विनिर्ययौ नागपुराद्‌ गदाग्रजो रथेन दिव्येन चतुर्भुज: स्वयम्‌,कुन्तीसे भलीभाँति अभिनन्दित हो विदुर आदि सब लोगोंसे सत्कारपूर्वक विदा ले चार भुजाधारी भगवान्‌ श्रीकृष्ण अपने दिव्य रथद्वारा हस्तिनापुरसे बाहर निकले

Transliteration

tayā sa samyak pratinanditas tataḥ tathaiva sarvair vidurādibhis tathā | viniryayau nāgapurād gadāgrajo rathena divyena caturbhujaḥ svayam ||

Translation

こうしてクンティーに正しく敬われ、またヴィドゥラら一同からも礼をもって迎えられると、ガダーグラジャ—四臂の主シュリー・クリシュナ自ら—は、しかるべき作法で別れを告げ、天なる戦車に乗ってナーガプラ（ハスティナープラ）を後にした。この場面は、感謝と正しい辞去の倫理を示す。至上の主でさえ、栄誉を謙虚に受け、親族と長老の間の和合とダルマを損なわぬように去ってゆくのである。

Word by Word

तयाby her

सःhe

सम्यक्properly, duly

प्रतिनन्दितःwelcomed, greeted

ततःthen, thereafter

तथैवjust so, likewise

सर्वैःby all

विदुर-आदिभिःby Vidura and others

तथाalso, in the same manner

विनिर्ययौwent out, departed

नागपुरात्from Nāgapura (Hastināpura)

गदा-अग्रजःthe elder brother of Gadā (i.e., Kṛṣṇa, elder of Gadā)

रथेनby/with a chariot

दिव्येनdivine

चतुर्भुजःfour-armed

स्वयम्himself

Speaker

युधिषछ्िर उवाच

Characters & Entities

Yudhiṣṭhira

Śrī Kṛṣṇa

Vidura

Nāgapura (Hastināpura)

divine chariot (divya-ratha)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes