Previous Verse
Next Verse

Shloka 353

Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma

अविषटह्ां च राजा हि तीव्र चारप्स्यते तप: । “उसे ही देखकर अब मैं केवल धर्मसम्पादनकी इच्छासे यहाँ रहना चाहता हूँ, धनके लिये नहीं। तुम हम सब लोगोंकी ओर कल्याणमयी दृष्टिसे देखो; क्योंकि तुम्हारा दर्शन हमलोगोंके लिये अब दुर्लभ हो जायगा। कारण कि राजा धृतराष्ट्र अब बड़ी कठोर और असह्ा तपस्या आरम्भ करेंगे”

avaiṣayān ca rājā hi tīvracārapsyate tapaḥ | “tam eva dṛṣṭvā ’dya ahaṃ kevalaṃ dharmasampādanecchayā iha sthātum icchāmi, dhanāya na | yūyaṃ asmān sarvān kalyāṇamayyā dṛṣṭyā paśyata; yato yuṣmaddarśanaṃ asmākaṃ idānīṃ durlabhaṃ bhaviṣyati | kāraṇaṃ hi rājā dhṛtarāṣṭro ’dya mahākaṭhoraṃ ca asahyaṃ ca tapa ārabdhum”

ヴァイシャンパーヤナは言った。「王は今より、きわめて苛烈な苦行に入られる。お姿を拝したのち、私は財のためではなく、ただダルマ(法)を成就する志によってここに留まりたい。どうか我ら一同を慈しみ深い眼差しで見守ってくだされ。まもなく、あなたを拝することは我らにとって稀となろう——王ドリタラーシュトラが、ほとんど耐え難いほどの厳しい懺悔の行を始められるからだ。」

{'rājā''the king', 'tīvra': 'intense, severe', 'tapaḥ / tapas': 'austerity, ascetic discipline, penance', 'ārabdhum / ārabhyate': 'to begin, to undertake', 'dharma-sampādana-icchā': 'the desire to accomplish/fulfil dharma', 'iha sthātum icchāmi': 'I wish to stay here', 'dhanāya na': 'not for wealth', 'kalyāṇamayī dṛṣṭi': 'a benevolent, auspicious gaze', 'darśana': 'seeing
{'rājā':
presence', 'durlabha''hard to obtain, rare', 'kāraṇam': 'the reason/cause', 'dhṛtarāṣṭra': 'Dhṛtarāṣṭra (name of the king)', 'mahākaṭhora': 'very harsh, extremely कठोर', 'asahya': 'unbearable, scarcely endurable'}
presence', 'durlabha':

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
T
the king (rājā)