Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु कौन्तेय: पित्रा ज्येष्ठेन भारत । पस्पर्श सर्वगात्रेषु सौहार्दात्‌ तं शनैस्तदा,वैशम्पायनजी कहते हैं--भारत! अपने ज्येष्ठ पितृव्य धृतराष्ट्रके ऐसा कहनेपर कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरने बड़े सस्‍्नेहके साथ उनके समस्त अंगोंपर धीरे-धीरे हाथ फेरा

vaiśampāyana uvāca evam uktas tu kaunteyaḥ pitrā jyeṣṭhena bhārata | pasparśa sarvagātreṣu sauhārdāt taṃ śanais tadā ||

ヴァイシャンパーヤナは言った。「おお、バーラタよ。年長の父方の叔父(ドリタラーシュトラ)がそのように語ると、クンティーの子ユディシュティラは、親愛と善意に動かされ、敬虔なやさしさをもって、ゆっくりとその全身の肢体に手を滑らせた。」

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been addressed / spoken to
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कौन्तेयःson of Kuntī (Yudhiṣṭhira)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
पित्राby (his) father/elder (paternal figure)
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
ज्येष्ठेनelder
ज्येष्ठेन:
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
FormMasculine, Instrumental, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
पस्पर्शtouched
पस्पर्श:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormPerfect, Third, Singular
सर्वगात्रेषुon all (his) limbs
सर्वगात्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वगात्र
FormNeuter, Locative, Plural
सौहार्दात्out of affection/friendliness
सौहार्दात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसौहार्द
FormNeuter, Ablative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
शनैःslowly, gently
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैः
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Kaunteya)
D
Dhṛtarāṣṭra (jyeṣṭha-pitṛvya)

Educational Q&A

Even after devastating conflict, dharma is upheld through humility and compassionate regard for elders; Yudhiṣṭhira’s gentle touch embodies reconciliation, restraint, and affectionate duty rather than triumphalism.

After Dhṛtarāṣṭra (the elder paternal uncle) speaks to him, Yudhiṣṭhira responds not with argument but with a tender, respectful gesture—slowly touching Dhṛtarāṣṭra’s limbs—signaling goodwill and filial reverence.