Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling

कृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम्‌ । धृतराष्ट्री महीपाल: परिदाप्य युधिष्ठिरे,महाराज धुृतराष्ट्रने कृपाचार्य और महारथी युयुत्सुको युधिष्ठिरके हाथों सौंपकर लौटाया

kṛpaṃ nivartayāmāsa yuyutsuṃ ca mahāratham | dhṛtarāṣṭrī mahīpālaḥ paridāpya yudhiṣṭhire ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。王ドリタラーシュトラは、クリパと大車戦士ユユツを帰還させ、彼らをユディシュティラに託したのち、身を退いた。この出来事は、ドリタラーシュトラが王権のしがらみから最終的に離脱し、信頼する長老と同盟者を、法(ダルマ)にかなう現王の庇護のもとに置こうとしたこと—すなわち私的な出離を責務と正法に調和させようとした意志—を示している。

कृपम्Kripa (the person)
कृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
निवर्तयामासsent back / caused to return
निवर्तयामास:
Karta
TypeVerb
Rootनिवृत्/वृत् (धातु) + णिच् (निवर्तयति)
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular
युयुत्सुम्Yuyutsu
युयुत्सुम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुयुत्सु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
धृतराष्ट्रीDhritarashtri (Gandhari)
धृतराष्ट्री:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
महीपालःthe king / ruler of the earth
महीपालः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
परिदाप्यhaving entrusted / having handed over
परिदाप्य:
TypeIndeclinable
Rootपरि + दा (धातु) (णिच्) → परिदापयति; ल्यप्-अव्यय (परिदाप्य)
FormAbsolutive (ल्यप्), Causative sense
युधिष्ठिरेto/with Yudhishthira (lit. in Yudhishthira)
युधिष्ठिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
Y
Yuyutsu
Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

Even in withdrawal and grief, dharma requires orderly transfer of responsibility: Dhṛtarāṣṭra ensures that respected elders and loyal allies are placed under the protection of the rightful king, balancing personal renunciation with social duty.

Dhṛtarāṣṭra sends Kṛpa and the great warrior Yuyutsu back and formally entrusts them to Yudhiṣṭhira, then turns back—signaling a step away from courtly life and toward the forest-ascetic phase associated with the Āśramavāsika events.